ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΑ

Μεσσήνιοι και Ναυπάκτιοι εναντίον Σπαρτιατών

Όπως είδαμε στο προηγούμενο άρθρο, η Ναύπακτος του 5ου π.Χ. χαρακτηρίζεται από την Αθηναϊκή επικυριαρχία και από την εγκατάσταση μεγάλου αριθμού Μεσσηνίων στην περιοχή.

Γράφει ο Κώστας Λουκόπουλος

Η συμβίωση μεταξύ Ναυπακτίων και Μεσσηνίων φαίνεται να ήταν αρμονική και μεγάλο ρόλο σε αυτό θα έπαιζε σίγουρα το κοινό μίσος που έτρεφαν και οι δυο πλευρές προς τους Λακεδαιμόνιους. Για του μεν Μεσσήνιους ήταν αυτοί οι υπεύθυνοι του εκτοπισμού τους από την πατρογονική γη και για τους δε Ναυπάκτιους ήταν ο κύριος λόγος για τον οποίο η ζωή τους στα μέσα του 5ου αιώνα άλλαξε δραματικά, όταν κλήθηκαν να μοιραστούν την πατρίδα τους με τους ενδιωγμένους Μεσσήνιους και να υποχωρήσουν σε τέτοιο βαθμό ώστε να αμφισβητηθεί η ύπερξή τους.

Το ”αντι-λακεδαιμονικό” κλίμα στην περιοχή ερχόταν να ενταθεί βεβαίως και από την παρουσία των Αθηναίων οι οποίο βέβαια έτρεφαν τα χειρότερα των συναισθημάτων για τους αντιπάλους τους στον πόλεμο.

Η απόφαση του Αθηναίου στρατηγού Δημοσθένη το 425, να χρησιμοποιήσει τον αθηναϊκό στόλο για να δημιουργήσει φρούριο στην Πύλο, στέκεται η αφορμή για να ακολουθήσει μια από της σημαντικότερες μάχες του Πελοποννησιακού πολέμου, στην οποία εξαιρετικά σημαντικό ρόλο έπαιξαν οι Μεσσήνιοι αλλά και οι Ναυπάκτιοι.

Η κατάληψη της Πύλου από τους Αθηναίους ταρακούνησε τους Σπαρτιάτες οι οποίοι ενώ γνώριζαν την παρουσία τους Δημοσθένη στην περιοχή υποτίμησαν αρχικά την σοβαρότητα της κατάστασης. Κύριο μέλημά τους ήταν να μην του επιτρέψουν να χρησιμοποιήσει την Πύλο ως ορμητήριο καθώς αυτό θα ήταν καταστροφικό για τους ίδιους.

Οι δυο πλευρές αναπόφευκτα θα οδηγούνταν σε σύγκρουση.Λόγω της γεωγραφίας της περιοχής η σύγκρουση αυτή θα λάμβανε χώρα στη θάλασσα. Καθώς οι ετοιμασίες της ναυμαχίας συνεχίζονταν με αμείωτους ρυθμούς τόσο σε υλικό επίπεδο αλλά και σε στρατηγικό, οι Αθηναίοι ζητούν ενισχύσεις από τη Χίο και τη Ναύπακτο.

Σύμφωνα με τον Θουκυδίδη, ο αριθμός των πλοίων που κατέφθασαν στην Πύλο μετά την έκκληση του Δημοσθένη ήταν 50. Στα πλοία που ξεκίνησαν από την Ναύπακτο βρίσκονταν οπλίτες και ναύτες Μεσσήνιοι αλλά και Ναυπάκτιοι έτοιμοι να προσφέρουν τις υπηρεσίες τους. Η έκβαση της Ναυμαχίας της Πύλου ήταν οριακά νικηφόρα για τους Αθηναίους και τους συμμάχους τους. Μετά την ανασύναξη των στρατευμάτων των δύο πλευρών οι Σπαρτιάτες ζήτησαν ανακωχή και σύναψη ειρήνης η οποία ενώ αρχικά φαινόταν ότι θα έβαζε τέλος στον πόλεμο με αρκετά ευνοϊκούς όρους για τους νικητές τελικά δεν επετεύχθη. Πλέον, ήταν ξεκάθαρο ότι η μάχη αυτή θα τελείωνε με τα όπλα.

Σε κοντινή απόσταση από την Πύλο βρίσκεται η νήσος της Σφακτηρίας, στην οποία είχαν εγκατασταθεί Σπαρτιάτες που όμως αντιμετώπιζαν πρόβλημα με τον ανεφοδιασμό καθώς οι Αθηναίοι είχαν μπλοκάρει της εισροές αγαθών. Η γεωμορφολογία της νήσου δεν επέτρεπε μάχη ανοιχτού τύπου και αρχικά οι Αθηναίοι επέλεξαν να στρατοπεδεύσουν στην παραλία και σιγά σιγά να προχωρήσουν στο εσωτερικό της με σκοπό τη νίκη.

Οι δασώδεις εκτάσεις αλλά και το δύσβατο ης περιοχής λόγω των βράχων ήταν ανασταλτικοί παράγοντες σε αυτή του την προσπάθεια. Στο σημείο αυτό τη λύση ήρθαν να δώσουν οι Μεσσήνιοι οι οποίοι φυσικά γνώριζαν την γεωμορφολογία της εριοχής καθώς ουσιαστικά αποτελούσε μέρος της πατρίδας τους. Υποδεικνύοντας το καλύτερο δυνατό μονοπάτι έπιασαν στον ύπμο τους Σπαρτιάτες της νήσου και τους κατρόπωσαν. Από τους 292 οπλίτες που πιάστηκαν αιχμάλωτοι οι 20 ήταν Σπαρτιάτες οπλίτες.

Για πρώτη φορά, χάρη στη βοήθεια των Μεσσηνίων και των Ναυπακτίων οι μέχρι τότε ανίκητοι και περήφανοι Σπαρτιάτες υπέστησαν μια από την πιο ντροπιαστικές ήττες τους σε κοντινή απόσταση από την πόλη τους. Το πιο σημαντικό όμως ήταν αδιαμφισβήτητα το γεγονός ότι για πρώτη φορά πιάνονταν ζωντανοί Σπαρτιάτες αιχμάλωτοι. Οι περήφανοι Σπαρτιάτες που θα προτιμούσαν να πεθάνουν στο πεδίο της μάχης αναγκάζονται να γίνουν αιχμάλωτοι των Αθηναίων και να μεταφερθούν στην Αθήνα όπου θα τα όπλα τους και οι ασπίδες τους θα ήταν σε κοινή θέα.
Όπως είναι λογικό, τα συναισθήματα των δύο εμπλεκόμενων πλευρών ήταν άκρως αντίθετα. Η μεγάλη νίκη των Αθηναίων τους γέμιζε με περηφάνια και αισιοδοξία ενώ οι Σπαρτιάτες βίωναν ένα συναίσθημα στο οποίο δεν ήταν συνηθισμένοι, την ντροπή.

Όσο για τους Μεσσήνιους της Ναυπάκτου, επιτέλους μετά από 40 χρόνια κατάφεραν σε ένα βαθμό να εκδικηθούν τους Σπαρτιάτες και να συμβάλλουν σε αυτή την ντροπιαστική ήττα τους.

Για τους Ναυπάκτιους, τα συναισθήματα δεν διέφεραν πάρα πολύ απλώς όπως θα δούμε και στη συνέχεια, η συμβολή τους σε αυτή την πολεμική αναμέτρηση αποτέλεσε την αφορμή για να φωνάξουν ”παρών”. Παρά τον μεγάλο αριθμό Μεσσηνίων στη Ναύπακτο, οι Ναυπάκτιοι ήταν ακόμη εκεί, ισχυροί (όσο το επέτρεπαν οι καιροί) και διατηρούσαν την ταυτότητά τους. Τα συναισθήματά αυτά, θα αντικατοπρίζονταν στη συνέχεια στο άγαλμα της Νίκης του Παιωνίου.

Related Articles

Back to top button
Close
Close