ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΑ

Η κατεδάφιση της οικίας του Δ. Παπαχαραλάμπους, του μεγαλύτερου ευεργέτη της Ναυπάκτου

Πριν λίγες μέρες και μέσα στην καρδιά του καλοκαιριού, γίναμε όλοι μάρτυρες της κατεδάφισης της οικίας του Δημήτρη Παπαχαραλάμπους. Πρόκειται για τον μεγαλύτερο ευεργέτη της Ναυπάκτου που πρόσφερε πολλά στην πόλη.

Στο κτήριο που γκρεμίστηκε μετά το περίφημο “σινιάλο Κοτσανά” , διέμενε ο αείμνηστος Παπαχαραλάμπους όταν επέστρεψε από την Αμερική και μέχρι τον θάνατό του.

Το θέμα έχει προκαλέσει έντονες αντιδράσεις στην τοπική κοινωνία της Ναυπάκτου. Οι εξηγήσεις της δημοτικής αρχής στο πρόσφατο δημοτικό συμβούλιο πως δεν είχε χαρακτηριστεί ως διατηρητέο, αλλά και οι πανηγυρισμοί της Μητρόπολης για αξιοποίηση του οικοπέδου, δεν φαίνεται να βρίσκουν απήχηση στους πολίτες.

Υπήρχαν βέβαια και ορισμένοι που προσπάθησαν να υπερασπιστούν την κατεδάφιση.

Κάποιοι αρχικά προσπάθησαν να ισχυριστούν λανθασμένα πως το κτήριο αυτό δεν ήταν η οικία του Παπαχαραλάμπους, κάτι που άλλωστε μάζεψαν γρήγορα, καθώς αυτό βεβαιώθηκε από τους γνωρίζαντες.

Κάποιοι άλλοι προσπάθησαν να πιαστούν από τον τίτλο του npress.gr περί νεοκλασσικού κτηρίου, ανοίγοντας μια κουβέντα για το εάν είχε ή όχι νεοκλασσικά στοιχεία το κτήριο.

Κάποιοι άλλοι ισχυρίστηκαν πως το κτήριο ήταν ρυμοτομούμενο από το 1927!!!

Κάποιοι ακόμα μιλούσαν για “ετοιμόρροπο” (!!!) κτήριο που έπρεπε να κατεδαφιστεί για να μην κινδυνέψουν ανθρώπινες ζωές, λες και δεν μπορούσε να αναπαλαιωθεί ή να προστατευτεί προσωρινά

Όλοι οι παραπάνω ισχυρισμοί, δείχνουν μια προφανή αδυναμία υπεράσπισης μιας άστοχης επιλογής.

Η κατεδάφιση της οικίας του Δημήτρη Παπαχαραλάμπους, ενός κτηρίου με ιστορία πάνω από 100 χρόνια, δείχνει για άλλη μια φορά την έλλειψη σεβασμού στις μεγάλες προσωπικότητες της πόλης αλλά και την έλλειψη ευαισθησίας για την προστασία της φυσιογνωμίας της πόλης.

Ερωτηματικά βέβαια προκαλεί η σιωπή του συλλόγου αρχιτεκτόνων που κατά καιρούς είχε παρεμβάσεις σε ζητήματα της πόλης.

Ας δούμε όμως ποιος ήταν ο μεγάλος ευεργέτης της Ναυπάκτου, με στοιχεία από την Βιβλιοθήκη.

Ποιος ήταν ο Δημήτρης Παπαχαραλάμπους

Ο Δημήτριος Παπαχαραλάμπους γεννήθηκε στη Χόμορη Ναυπακτίας το 1885. Παππούς του ήταν ο Χαράλαμπος Κεφάλας, ο οποίος έλαβε μέρος στη μάχη στο Βασιλάδι και επέζησε κατά την έξοδο του Μεσολογγίου, το 1826. Ο παππούς του γυρίζοντας στο χωριό του χειροτονήθηκε ιερέας και καθότι παπάς και Χαράλαμπος η οικογένειά τους πολιτογραφήθηκε έκτοτε με το επώνυμο Παπαχαραλάμπους.

Ο μικρός Δημήτρης Παπαχαραλάμπους στα πολύ νεανικά του χρόνια ασκούσε το επάγγελμα του «γυρολόγου» στην περιοχή της Πελοποννήσου, κοντά στον επίσης γυρολόγο Περιστιάνο Γεώργιο Παπαηλία, πουλώντας εικόνες Αγίων. Ύστερα, εγκαταστάθηκε στο χωριό του, όπου στο ισόγειο του πατρικού του σπιτιού λειτούργησε «καφεπαντοπωλείο». Η απόδοση της επαγγελματικής του αυτής απασχόλησης άρχισε να μειώνεται από τη στιγμή που και ο συντοπίτης του Νικόλαος Μπάζας άνοιξε ίδιο μαγαζί.

 

Η αποδημία ήταν τότε η μόνη διέξοδος, καθώς με την αρχή του εικοστού αιώνα άρχισε συστηματικότερη και πολυπληθέστερη μετανάστευση στην Αμερική. Κάτω από την πίεση των οικονομικών συνεπειών της τότε κρίσης και την παρόρμηση των προσδοκιών για καλύτερες μέρες και προόδου άρχισε η μεταναστευτική έξοδος. Το δρόμο αυτό ακολούθησε το 1907 και ο Δημήτριος Παπαχαραλάμπους, με την παρότρυνση και τη βοήθεια του συγχωριανού του Βασίλη Λυμπέρη.

Έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον να μάθουμε μερικές πληροφορίες για τη ζωή και το οδοιπορικό του μεγάλου ευεργέτη στην Αμερική, του ανθρώπου που έβαλε την πόλη της Ναυπάκτου σε τροχιά ανάπτυξης την μεταπολεμική περίοδο. Μας τις αφηγήθηκε ο καταγόμενος από την Περίστα Ναυπακτίας κ. Τρύφωνας Χατζηνικολάου, που διετέλεσε πάνω από 25 χρόνια πρόεδρος της Ναυπακτιακής Αδελφότητας της Νέας Υόρκης και γνώρισε τον Δημήτριο Παπαχαραλάμπους προσωπικά στην Αμερική. Μας λέει λοιπόν:

… το ταξίδι του  κράτησε 25 ημέρες και ο νεαρός Δημήτριος αρρώστησε από ναυτία και σαν έφθασε στη Νέα Υόρκη, ήταν τόσο αδύναμος, που οι συνταξιδιώτες του λέγανε, πως οι αμερικάνοι γιατροί που εξέταζαν τους νεοφερμένους μετανάστες θα τον γύριζαν πίσω με το ίδιο καράβι, το «Θεμιστοκλή»…. Τελικά, τα κατάφερε και παρέμεινε.

 

Όταν έφτασε στη Νέα Υόρκη, οι Ναυπάκτιοι μετανάστες τον φιλοξένησαν στα δωμάτιά τους, που κοιμόντουσαν τρεις και πέντε μαζί, για να γλιτώνουν μερικά δολάρια από το ενοίκιο. Του αγοράσανε ένα πανέρι, το γεμίσανε τριαντάφυλλα και τον στείλανε στους κεντρικούς δρόμους και πωλούσε έξι τριαντάφυλλα για το ένα δέκατο του δολαρίου. Αυτό έγινε μέχρι που άρχισαν τα κρύα και τα χιόνια. Το χειμώνα αναγκάσθηκε και έπιασε δουλειά ως «πιατάς» στο ξενοδοχείο «ο Πρίγκιπας Γεώργιος», κοντά στη 5η λεωφόρο, ύστερα από σύσταση του μετανάστη από την Αναβρυτή Βασίλη Δημόπουλου. Ο μισθός του ήταν ένα δολάριο την ημέρα και το φαγητό για τους εργάτες πέμπτης κατηγορίας. Σαν ήλθε η άνοιξη, ο Παπαχαραλάμπους ξαναπήρε το πανέρι και βγήκε στους κεντρικούς δρόμους, πουλώντας τα ανοιξιάτικα λουλούδια, που οι τότε Αμερικανοί, κατά την επιστροφή τους από την εργασία στο σπίτι τους είχαν το έθιμο και αγοράζανε ένα μπουκέτο λουλούδια για την γυναίκα τους. Έτσι, ο νεαρός μετανάστης έβγαζε ένα καλό μεροκάματο, αλλά πολλές φορές αντιμετώπιζε προβλήματα με την αστυνομία, γιατί απαγορευόταν η πώληση σε κεντρικά σημεία λουλουδιών και φρούτων. Για πέντε ολόκληρα χρόνια γυρνούσε στους δρόμους της Νέας Υόρκης, πουλώντας λουλούδια, κάστανα και φρούτα της εποχής…

Ο Δημήτριος Παπαχαραλάμπους δεν υστέρησε σε πατριωτισμό. Το 1912 επέστρεψε εθελοντικά στην πατρίδα του, κατατάχτηκε στο στρατό και έλαβε μέρος στις μάχες του απελευθερωτικού αγώνα κατά τη διάρκεια των βαλκανικών πολέμων. Μετά την αποστράτευσή του παντρεύτηκε τη χωριανή του Βασιλική Ανδρεοπούλου και στη συνέχεια αναζήτησε τρόπο να επιστρέψει στην Αμερική.

Στο σημείο αυτό θεωρούμε σκόπιμο να αναφέρουμε τη μαρτυρία του κ. Νικολάου Παραλίκα, σύμφωνα με την οποία το χρονικό εκείνο διάστημα:

«ο Παπαχαραλάμπους εργάστηκε στο λιοστάσι του παππού του, απ’ τον οποίο πήρε ως εργατικά λάδι. Το μισό το έστειλε στο χωριό στη γυναίκα του και το υπόλοιπο το πούλησε για να συμπληρώσει τα έξοδα της επιστροφής του στην Αμερική».

Συνεχίζοντας την αφήγησή του ο Τρύφωνας Χατζηνικολάου μας πληροφορεί για πτυχές της εμπορικής του δραστηριότητας στη δεύτερη φάση της μετανάστευσής του. Μας λέει λοιπόν ότι:

Όταν ο Δημήτρης γύρισε στη Νέα Υόρκη έκανε μεγάλες προσπάθειες να ανοίξει δικό του ανθοπωλείο και τελικά ενοικίασε ένα μικρό μαγαζάκι. Ύστερα από λίγα χρόνια μετακινήθηκε στο μεγάλο υπόγειο, γωνία  στην 6η λεωφόρο.

Το εμπορικό μυαλό τού δραστήριου Ναυπακτίτη κατάφερε να μετατρέψει το υπόγειο αυτό μαγαζάκι σε ένα από τα μεγαλύτερα ανθοπωλεία της Αμερικής.

Στην αγορά χονδρικής πώλησης λουλουδιών ο πανέξυπνος Κραβαρίτης δεν αγόραζε λουλούδια τις πρώτες πρωινές ώρες, αλλά. περίμενε πρώτα να περάσουν οι ανθοπώλες των μεγάλων ανθοπωλείων και οι λιανοπωλητές ανθοπώλες των απομακρυσμένων μαγαζιών. Το μεσημέρι, όταν εμφανιζόταν ο Παπαχαραλάμπους, αγόραζε φθηνότερα.από τους άλλους συναδέλφους του και είχε τη δυνατότητα να πουλάει και φθηνότερα. Έτσι, σιγά-σιγά οι Αμερικάνοι μάθανε, ότι αυτός είχε τις καλύτερες τιμές λουλουδιών και τον προτιμούσαν σε αγορές για γάμους και κηδείες.

Επίσης, ήταν πολύ «διπλωμάτης» και προ παντός στις πωλήσεις στις γυναίκες. Όταν αγόραζαν, αυτός τους πρόσφερε δωρεάν ένα ωραίο λουλούδι, που το καρφίτσωνε στο στήθος ή το χάριζε στα παιδιά τους. Έτσι, οι Αμερικάνες διαφήμιζαν το ανθοπωλείο του ως το καλύτερο της Νέας Υόρκης και κοντά στις γυναίκες κατέφθαναν και οι άνδρες.

Με την συρροή των πολυάριθμων και εκλεκτών πελατών, τα δολάρια συγκεντρώνονταν στο χρηματοκιβώτιο του Παπαχαραλάμπους. Η οικονομική του πρόοδος έγινε στόχος των γκάγκστερ. Σε μια επίθεσή τους κατόρθωσε να εξουδετερώσει τον ένα, ενώ οι άλλοι δύο συνελήφθησαν από την Αστυνομία, καθώς το σκυλί του, τους ακολούθησε, προδίδοντας το κρησφύγετό τους. Λέγεται πως το γεγονός αυτό συνετέλεσε στην εξάπλωση της φήμης του και την επαγγελματική του προβολή.

Τέλος, ο Τρύφωνας Χατζηνικολάου μας περιγράφει μερικά γεγονότα που είχαν σχέση με τα κοινωφελή έργα του:

Μετά το δεύτερο παγκόσμιο πόλεμο η Ελλάδα ήταν τελείως κατεστραμμένη από την Γερμανοϊταλική κατοχή και τον εμφύλιο πόλεμο. Ο ιδεαλιστής Παπαχαραλάμπους φορτισμένος με ανθρωπιά και εμπνεόμενος από την ευγενή φιλοδοξία να συμβάλλει στο καλό της κοινωνίας πήρε την μεγάλη απόφαση. Άρχισε να γράφει γράμματα προς τον τότε Μητροπολίτη Χριστοφόρο Αλεξανδρόπουλο και το Δήμαρχο Κώστα Μακρυγιάννη, με τη βοήθεια του αρχισυντάκτη της ημερήσιας ελληνικής εφημερίδας «Εθνικός Κήρυξ» της Νέας Υόρκης, που ήταν φίλος του.

Οι άρχοντες της πόλης Ναυπάκτου δέχθηκαν με πολύ ενθουσιασμό την απόφασή του να διαθέσει εκατοντάδες χιλιάδες δολάρια για το προγραμματισμένο έργο του. Έλαβε πολλές συγχαρητήριες επιστολές, που τον υμνούσαν και τον ευγνωμονούσαν.

Εκεί που βρήκε δυσκολία ήταν με τους εργολάβους, που του ζητούσαν περισσότερα από τα συμφωνηθέντα και τα έργα καθυστερούσαν. Η καθυστέρηση αυτή τον πίκρανε τόσο πολύ και αφού δεν μπορούσε να πιέσει τους εργολάβους μέσω των Δημοαρχόντων της πόλης Ναυπάκτου, που κατά κάποιο λόγο είχαν κι αυτοί μερικές ευθύνες για την αδικαιολόγητη καθυστέρηση, έστειλε μια ανοιχτή επιστολή προς την τότε βασίλισσα Φρειδερίκη, που δημοσιεύθηκε στην Εφημερίδα «Νεολόγος Πατρών». Το αποτέλεσμα ήταν να επέμβει η Βασίλισσα και όλοι μαζί εργολάβοι και Δημο-άρχοντες της Ναυπάκτου παραμέρισαν τις προστριβές, τις περισσότερες χρηματικές απαιτήσεις και τα έργα προχώρησαν με πολύ γρήγορο ρυθμό.

Το καλοκαίρι του 1958 θυμάμαι που τον συνάντησα στην Αθήνα όταν διαπραγματευόταν μια πολυκατοικία που τελικά την αγόρασε για να συντηρούνται από τα ενοίκια τα κοινωφελή έργα που έφτιαξε στη Ναύπακτο.

Την άνοιξη του 1959 ο Βασιλιάς Παύλος ανακήρυξε τον Δημήτριο Παπαχαραλάμπους ΕΘΝΙΚΟΝ ΕΥΕΡΓΕΤΗ και του έστειλε στο Γενικό Προξενείο Νέας Υόρκης δύο παράσημα. Το ένα ήταν του τάγματος του Γεωργίου Α΄ και το άλλο της Τοπικής Αυτοδιοίκησης.

Κλείνουμε την περιγραφή του κ. Τρύφωνα Χατζηνικολάου με τη μαρτυρία του από τη βραδιά της απονομής Τιμητικού Διπλώματος που η Πατρίδα Ελλάδα τον ανακήρυξε Εθνικό Ευεργέτη:

Στο τέλος των ομιλιών, οι παρευρισκόμενοι με θερμά χειροκροτήματα, χαιρέτισαν την τιμητική αυτή απόφαση της Ελληνικής πολιτείας και έφθασε η στιγμή να πει δυο λόγια ο τιμώμενος. Τότε παρατήρησα ότι στο πρόσωπο του έτρεχαν δάκρυα και μου είπε με σιγανή φωνή: «πες τα εσύ για μένα, είμαι πολύ συγκινημένος δεν μπορώ να αρθρώσω ούτε μια λέξη».

Έτσι, πήρα εγώ το λόγο και τον δικαιολόγησα για την απέραντη συγκίνησή του και εκ μέρους του, ευχαρίστησα όλους τους επίσημους για τα καλά και θερμά λόγια τους.

Όταν αναχώρησαν οι Επίσημοι και οι Συμπατριώτες μας Ναυπάκτιοι συνόδευσα τον Παπαχαραλάμπους μέχρι το δωμάτιό του, που έμεινε σ’ ένα Ξενοδοχείο κοντά στο Ανθοπωλείο, και με πολλή συγκίνηση του ευχήθηκα καλή πατρίδα και καλά γεράματα.

Ύστερα από ένα χρόνο δώρισε το Ανθοπωλείο στους υπαλλήλους και επέστρεψε στην αγαπημένη του Ναύπακτο. Τον Αύγουστο μήνα του έτους Ι961 πέθανε και αναπαύεται για πάντα στα άγια χώματα της ιδιαίτερης πατρίδας του και εμείς οι Ναυπάκτιοι της Αμερικής μνημονεύουμε το δοξασμένο όνομά του και τα καλά του έργα.

ΤΡΥΦΩΝ, Ν.ΧΑΤΖΗΝΙΚΟΛΑΟΥ

Νέο Μεξικό Αμερικής

Παράλληλα με την επαγγελματική του ενασχόληση ο Παπαχαραλάμπους πέτυχε την πνευματική και ηθική του καλλιέργεια. Συναναστρεφόταν με πνευματικούς ανθρώπους που τον βοήθησαν στην πνευματική του ανέλιξη. Αυτό προκύπτει από το γεγονός ότι, ενώ πέρασε μέσα από σκληρή δοκιμασία, κατόρθωσε να υπερνικήσει τη ζωντανή έφεση που υπάρχει σε κάθε άνθρωπο για ατομική καλοπέραση και συσσώρευση πλούτου. Χωρίς ποτέ να ζητήσει τίποτα από κανέναν διέθεσε απλόχερα αυτά που δημιούργησε με πολύ μόχθο για την ικανοποίηση κοινωνικών και κυρίως πολιτιστικών αναγκών της πατρίδας του, όσο ακόμα ήταν στη ζωή.

Στην Ελλάδα και στην Αμερική υποστήριξε πολλά δοκιμαζόμενα άτομα και με τις εισφορές του βοήθησε σχολεία, εκκλησίες, το χωριό του και την πόλη της Ναυπάκτου με έργα ευποιίας.

Τα σημαντικότερα έργα του στη Ναύπακτο είναι:

Α. ΠΑΠΑΧΑΡΑΛΑΜΠΕΙΟΣ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ: θέλοντας να συμβάλει, κατά το δυνατόν στην πνευματική ανάπτυξη των συμπατριωτών του, χρηματοδότησε την ανέγερση σε οικόπεδο, που δώρισε ο Ανδρέας Κοζώνης, διώροφου κτιρίου προοριζόμενο για τη στέγαση της Βιβλιοθήκης. Η Βιβλιοθήκη υπήχθη στο Υπουργείο Παιδείας και Θρησκευμάτων και σήμερα είναι μια από τις καλύτερες λαϊκές Βιβλιοθήκες της Χώρας μας.

Β. ΠΑΠΑΧΑΡΑΛΑΜΠΕΙΟΣ ΑΙΘΟΥΣΑ: Αγόρασε οικοπεδική έκταση στη συνοικία Ψανή και οικοδομήθηκε η «ΠΑΠΑΧΑΡΑΛΑΜΠΕΙΟΣ ΑΙΘΟΥΣΑ», με σκοπό τη στέγαση της πνευματικής κίνησης στη Ναύπακτο με συναυλίες, διαλέξεις, κινηματογραφικές και θεατρικές παραστάσεις, καθώς και τη στέγαση της νεοσύστατης Φιλαρμονικής Ναυπάκτου.

Γ. ΠΑΠΑΧΑΡΑΛΑΜΠΕΙΟ ΣΤΑΔΙΟ: Χρηματοδότησε επίσης την αγορά έκτασης, στην οποία ανεγέρθηκε το «ΠΑΠΑΧΑΡΑΛΑΜΠΕΙΟ ΣΤΑΔΙΟ», με σκοπό να καλύψει τις ανάγκες για την άθληση της νεολαίας.

Δ. Χρηματοδότησε, ακόμη, την κατασκευή στις τρεις πλατείες της πόλης μας εγκαταστάσεων πρώτης ανάγκης.

Ε. Συνέστησε, με τη διαθήκη του το «ΙΔΡΥΜΑ ΔΗΜΗΤΡΙΟΥ και ΒΑΣΙΛΙΚΗΣ ΠΑΠΑΧΑΡΑΛΑΜΠΟΥΣ» στο οποίο άφησε το μεγαλύτερο μέρος της ακίνητης και της κινητής περιουσίας του. Η ακίνητη περιουσία του αποτελείται από το σπίτι και το περιβόλι στη Ναύπακτο, και τα διαμερίσματα της πολυκατοικίας του, που βρίσκεται στην Αθήνα. Από τα έσοδα και από τους τόκους των καταθέσεών του χρηματοδοτούνται οι σκοποί του Ιδρύματος που είναι:

-η συντήρηση και διατήρηση της ΦΙΛΑΡΜΟΝΙΚΗΣ και

-η ενίσχυση άπορων και παροχή υποτροφιών σε πρωτεύσαντες μαθητές.

Ως διαχειριστική επιτροπή του Ιδρύματος όρισε τους: Μητροπολίτη, Δήμαρχο, το Διευθυντή του Υποκαταστήματος Ναυπάκτου της Εθνικής Τράπεζας και τον Πρόεδρο του Εμπορικού Συλλόγου.

Ο μητροπολίτης μας κ. Ιερόθεος από την πρώτη στιγμή της ενθρόνισής του στη Ναύπακτο έδειξε ιδιαίτερο ζήλο για την καλύτερη δυνατή λειτουργία των Κληροδοτημάτων και φυσικά και για το Ίδρυμα Δημητρίου και Βασιλικής Παπαχαραλάμπους. Φρόντισε να αξιοποιηθεί με το καλύτερο δυνατό η περιουσία του και να  υλοποιούνται οι σκοποί του Ιδρύματος. Όπως είναι γνωστόν, με πρωτοβουλία του Μητροπολίτη, κάθε χρόνο, μία Κυριακή του Δεκεμβρίου, γίνεται απολογισμός όλων των Ιδρυμάτων που λειτουργούν στην πόλη. Η καθιέρωση αυτή έχει ως κύριους στόχους:

1.      την απόδοση τιμής στη μνήμη των Ευεργετών – Δωρητών, την ενημέρωση των πολιτών ώστε να υπάρχει πλήρη δημοσιοποίηση και συμμετοχή των ενδιαφερομένων,

2.      την αποδοχή τυχόν προτάσεων εκ μέρους των πολιτών για όσο το δυνατόν αποτελεσματικότερη λειτουργία των Ιδρυμάτων, και τέλος

3.      την προβολή των παραδειγμάτων της κοινωνικής χρήσης του πλούτου, ώστε να υπάρχουν στο μέλλον και άλλοι μιμητές.

 Αυτό σε συντομία υπήρξε το κοινωφελές έργο, που δημιούργησε στην πόλη μας ο αείμνηστος Δημήτριος Παπαχαραλάμπους.

Τον Δημήτριο Παπαχαραλάμπους η μεν Ελληνική Πολιτεία τον ανακήρυξε Εθνικό Ευεργέτη ο δε Δήμος Ναυπάκτου τον ανακήρυξε Μεγάλο Ευεργέτη.

Related Articles

Close
Close