ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΑ

Η ηρωϊκή μάχη του Ναυπάκτιου ταγματάρχη Αλέξανδρου Αναγνώστου στο Νυμφαίο

Η μάχη στο Νυμφαίο, είναι μια από τις συγκλονιστικότερες στιγμές του Β Παγκοσμίου πολέμου. Πρόκειται για μια σκληρή μάχη που δόθηκε από τους φρουρούς του Οχυρού της Νυμφαίας προβάλλοντας άμυνα απέναντι στον πάνοπλο Γερμανό εισβολέα.

Ο διοικητής του οχυρού Νυμφαίας ήρωας ταγματάρχης Αλέξανδρος Αναγνωστός (Αιτωλοακαρνάνας με καταγωγή από τον Άγιο Δημήτριο Ναυπακτίας) οδηγείται με τους άνδρες του στην αιχμαλωσία μετά από ηρωικό αγώνα και πτώση του στις 7 προς 8 νύχτα του Απριλίου 1941.

Διοικητής του οχυρού Νυμφαίας ήταν ο ήρωας ταγματάρχης Αλέξανδρος Αναγνωστός με καταγωγή από τον Άγιο Δημήτριο Ναυπακτίας. Η έκθεσή του για τα γεγονότα της μάχης που παρατίθεται παρακάτω, είναι πραγματικά συγκλονιστική!

ADS


Αξίζει να φωτίσουμε ένα μέρος του διαλόγου του Ταγματάρχη Αναγνωστού Αλέξανδρου (ως αιχμάλωτος) με τον Γερμανό στρατηγό διοικητή:

«Ο στρατηγός ερεθισθείς εκ της όλης συζητήσεως µου είπεν: 

– Καλά δεν µου λες σε παρακαλώ, εσείς µια ψείρα η Ελλάς, θέλησε να τα βάλει µε την γερµανικήν αυτοκρατορίαν και να αναχαιτίση τον γερµανικόν χείµαρον; 

Τότε και εγώ θυµωθείς εκ των, υπό του ούνου στρατηγού, λεχθέντα ηγέρθην της θέσεώς µου και του είπον:

 -Στρατηγέ, εάν νοµίζετε ότι η Ελλάς είναι ψύρα απατάσθε, µικροί είµεθα αλλ’ ένδοξοι. Εάν δε θέλητε να δήτε καλύτερα ποίοι είµεθα εµείς οι Έλληνες δεν έχετε να κάµητε τίποτε άλλο, παρά εσείς µε το σώµα σας στρατού και εγώ µε τους 14 αξιωµατικούς µου και τους 364 οπλίτας, να πολεµήσωµεν, µε τα ίδια όµως µέσα και µηχανήµατα και τότε θα πεισθήτε στρατηγέ καλύτερα ποίοι είµεθα εµείς οι Έλληνες, αν και τούτο το γνωρίζετε πολύ καλά από τον ελληνοϊταλικόν πόλεµον εις την Αλβανίαν» 

Από σχόλιο του Αθανάσιου Καλαντζή στο Facebook, μαθαίνουμε:

Ο ταγματάρχης Αλέξανδρος Αναγνωστός κατάγονταν από τον Αγιο Δημητριο Ναυπακτιας. Στη κατοχη τα ιχνη του χανονται.Αλλοι αναφερουν οτι κρυφτηκε στο χωριο του αλλοι οτι διεφυγε στο εξωτερικο.Το Ταγμα Ασφαλειας Ναυπακτου του εστειλε κλητευση αλλα στους καταλογους του Ταγματος δεν υπαρχει το ονομα του.Καποιες πηγες αναφεραν οτι ειχε σχεσεις με τους Σταυρακοπουλο-Ζωιτακη στη Ναυπακτο αλλα δεν αποδειχτηκαν ποτε.Εμφανιστηκε ξανα στο προσκηνιο μετα την απελευθερωση στη Ναυπακτο υπο τη διοικηση του στρατηγου Τζαβελα.Υπηρετησε ως διοικητης ταγματος εθνοφυλακης στον εμφυλιο.Πεθανε το 1970 στο Νιμιτς αντιμετωπιζοντας πολλα προβληματα υγειας ενω λεγεται οτι η δικτακτορια δεν του εδωσε αδεια να μεταβει για νοσηλεια στο εξωτερικο

Ποιος ήταν

Ονοματεπώνυμο: ΑΝΑΓΝΩΣΤΟΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ
Πατρώνυμο: ΣΠΥΡΙΔΩΝ
Αριθμός Μητρώου: 14005
Όπλο – Βαθμός: ΠΕΖΙΚΟ – ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΑΡΧΗΣ
Τρόπος Κατατάξεως: ΚΛΗΡΩΤΟΣ
Ημερομηνία Κατατάξεως: 8 – 7 – 1913
Ημέρα ονομασίας Ανθυπολοχαγού: 5 – 7 – 1922
Ημέρα εξόδου εα: 25 – ι – 1949
Τόπος γεννήσεως: ΑΓ. ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΑΙΤΩΛΟΑΚΑΡΝΑΝΙΑΣ
Ημερομηνία γεννήσεως: 1-1-1892
Ημερομηνία θανάτου: 5-1-1970 στο Νοσοκομείο ΝΙΜΤΣ.

Μεταβολές

  • 1913 – 1 Δεκεμβρίου: Δεκανέας.
  • 1914 – 1 Απρίλιου: Λοχίας.
  • 1914 – 1 Νοεμβρίου: Επιλοχίας (Δ.Υ.Σ. 95068 20-4-23).
  • 1916 – 18 Ιουλίου: Απελύθη.
  • 1916 – 5 Αύγουστου: Κατατάχθηκε στο Σώμα Μονίμων Υπαξιωματικών.
  • 1918 – 25 Φεβρουαρίου: Εφ. Ανθυπασπιστής.
  • 1921 – 14 Οκτωβρίου: Με Β.Δ. ανακλήθηκε το από 25-2-1918 Β.Δ. περί ονομασίας του σε Έφεδρο Ανθυπασπιστή Πεζικού και λογίστηκε ο προβιβασμός του σαν να ήταν εν ενεργεία (ΕΔΥΣ 251597/1336 30-10-1921).
  • 1918 – 25 Φεβρουαρίου: Ανθυπασπιστής.
  • 1925 – 5 Ιουλίου: Ανθυπολοχαγός.
  • 1923 – 26 Αυγούστου: Με την Εγκ. 174/26 λογίστηκε ο προβιβασμός του απ(: Ιουλίου 1922 μόνον ιός προς την αρχαιότητα και όχι για τις αποδοχές του επειδή προβιβάσθηκαν νεώτεροι του.
  • 1923 – 15 Δεκεμβρίου: Σε απόταξη Β.Δ. 15-12-1923 ΕΔΥΣ 1160/1923.
  • 1924 – 21 Μαρτίου: Ανακλήθηκε το από 15-12-1923 Β.Δ. για την απόταξη του. Β. 21-3-1924 Ε.Δ.Υ.Σ. 210/1924.
  • 1924 – 21 Απριλίου: Παρουσιάσθηκε και ανέλαβε υπηρεσία. Αρ. Πρ. 77521/21-4-192
  • 1923 – 13 Δεκεμβρίου: Προάχθηκε σε Υπολοχαγό Δ.Ε.Δ. 29 Νοεμβρίου 1924 – Ε.Δ.Υ.Σ. 732/1924.
  • 1934 – 9 Νοεμβρίου: Προάχθηκε σε Λοχαγό βάσει της 365/34 Εγκ.
  • 1925 – 18 Σεπτεμβρίου: Λογίσθηκε η προαγωγή του στο βαθμό του Λοχαγού ως προς την αρχαιότητα, όχι όμως και στις αποδοχές βάσει Β.Δ. 29 Ιανουαρίου 1936 Εγκ. 54/1936.
  • 1938 – 24 Μαρτίου: Προάχθηκε κατ’ εκλογή σε Ταγματάρχη βάσει Β.Δ., Εγκ 70/3J
  • 1944 – 22 Σεπτεμβρίου: Προάχθηκε σε Αντισυνταγματάρχη κατ’ απόλυτη εκλογή δυνάμει του Ν. 1413/445 – 1683/44 Δ.Π.Κ. 22-9-1944 Εγκ. 432/44.
  • 1945 – 20 Ιανουαρίου: Ακυρώθηκε το από 22-9-1944 Διάταγμα προαγωγής του Αντισυνταγματάρχη δυνάμει της υπ’ αριθ. 7/20-1-45 Συντ. Πράξης θεωρούμενης ως μηδέποτε γενομένης Β.Δ. 1945 – 8 Φεβρουαρίου Εγκ. 190/45.
  • Παρέμεινε στα οριστικά μόνιμα εν ενεργεία στελεχη του στρατού Εγκ. 352/45.
  • 1945 – 24 Δεκεμβρίου: Προάχθηκε σε Αντισυνταγματάρχη βάσει Β.Δ. Εγκ. 1205/4.
  • 1948 – 1 Ιανουαρίου: Τέθηκε σε αυτεπάγγελτη αποστρατεία καταληφθείς από το όριο ηλικίας με τον αυτό βαθμό χωρίς vα εγγραφεί στα στελέχη της εφεδρείας Β.Δ. 13-1-1948 Εγκ. 22/48.
  • 1948 – 7 Φεβρουαρίου: Συμπληρώθηκε το από 13-1-48 Β.Δ. περί της αυτεπάγγελτης αποστρατείας του με την προαγωγή του στο βαθμό του Συνταγματάρχη Β.Δ. 7-2-48 Εγκ. 76/48.

Στρατιωτική Μόρφωση

  • Σχολή Εφαρμογής Πεζικού
  • Σχολείο Μέσων Συνδέσμων και Διαβιβάσεων
  • Σχολή Βολής και Οπλισμού
  • Σχολείο Τοπογραφίας

Μεταβολές (καταρχήν από Ταγματάρχης και άνω)

  • Διευθυντής 3ου Γραφείου Φρουραρχείου
  • Διοικητής Οχυρού Νυμφαίας (4-4-1940 εως Μάιο 1941)
  • Διοικητής 301 Τάγματος Εθνοφυλακής (7-3-1945 εως 20-6-1945)
  • Διοικητής 505 Τάγματος Πεζικού (15-6-1946 εως 30-4-1947)
  • Γραμματεία Ανώτατου Στρατιωτικού Συμβουλίου

Πολεμική Δράση

  • Από Απρίλιο 1940 εως Μάιο 1941: Διοικητής Οχυρού Νυμφαίας.
  • Από 7-3-1944 έως 6-7-1944: Τάγμα Ασφαλείας Β’ Αρχηγείου Πελοποννήσου.
  • Πολεμικές Επιχειρήσεις 1946-47.

Απονεμηθείσες Ηθικές Αμοιβές

  • Παράσημον Γεωργίου Α’
  • Χρυσούς Σταυρός του Φοίνικα
  • Χρυσούν Αριστείον Ανδρείας
  • Μετάλλιο Στρατιωτικής Αξίας
  • Μετάλλιο Ελληνοτουρκικού Πολέμου
  • Μετάλλιο Ελληνοβουλγαρικού Πολέμου Μετάλλιο Νίκης

Δείτε αναλυτικά την έκθεσή του

Λεπτομερής Έκθεσις

Διοικητού οχυρού Νυμφαίας Ταγματάρχου Πεζικού Αναγνωστού Αλεξάνδρου (νυν αντισυνταγματάρχου) επί των, προ της μάχης, κατά τη μάχην και μετά την μάχην του οχυρού Νυμφαίας. Εις αντικατάστασιν της κατά την κατοχήν υποβληθείσης συντόμου εκθέσεως.

… … … … … … … … … … … … …

Ο υπογεγραμμένος διοικητής οχυρού Νυμφαίας ταγματάρχης Πεζικού Αναγνωστός Αλέξανδρος, έχων υπό τας διαταγάς μου τους κάτωθι αξιωματικούς:

  1. Λοχαγό Πεζικού Δημητριάδη Αντώνιο, διοικητή Α’ Λόχου.
  2. Λοχαγό Πεζικού Παπαδάκο Κων/νο, διοικητή Β’ Λόχου.
  3. Λοχαγό Πεζικού Κονδύλη Νικόλαο, διοικητή Λόχου και Υπασπιστή.
  4. Έφεδρο Υπολοχαγό Τσαλαμπουπούνη Λεωνίδα, διμοιρίτη.
  5. Ανθυπολοχαγό Πεζικού Κατεχάκη Ζαχαρία, διμοιρίτη.
  6. Έφεδρο Ανθυπολοχαγό Παθιάκη Αντώνιο, διμοιρίτη.
  7. Έφεδρο Ανθυπολοχαγό Μαρίνο Αλέξανδρο, διμοιρίτη.
  8. Έφεδρο Ανθυπολοχαγό Παναγίδη Κων/νο, διμοιρίτη Όλμων.
  9. Έφεδρο Ανθυπολοχαγό Μηχανικού Μαλάμογλου Νικόλαο, διμοιρίτη Σκαπανέων.
  10. Έφεδρο Ανθυπασπιστή Μηχανικού Φιλίππου Χρ., Αξιωματικό διαβιβάσεων.
  11. Ανθυπασπιστή Πεζικού Παχυγιαννάκη Εμμανουήλ, διαχειριστή.
  12. Ανθυπίατρο Πατρινέλη Γεώργιο, Ιατρό του οχυρού.
  13. Έφεδρο Ανθυπίατρο Μαλαχία, χειρουργό του οχυρού.

ΕΞΙΣΤΟΡΩ

Τα προηγηθέντα και την διεξαγωγην της μάχης του οχυρού Νυμφαίας ως ακολούθως:

Ι. Γενικότητες

Την διοίκησην του οχυρού Νυμφαίας ανέλαβαν τον Απρίλιον τον 1940 παρά του ταγματάρχου Πεζικού Αγκουριδάκη Εμμανουήλ και δυνάμει διαταγής του 12ου συνοριακού τομέως υφ’ ου τας διαταγάς υπήγετο τότε το οχυρόν.

Κατά την υπ’ εμού αντίληψιν της διοικήσεως του οχυρού Νυμφαίας δεν είχον περατωθεί τα έργα ο δε οπλισμός αυτού είχεν ως κάτωθι:

  1. Εν αντιαρματικόν πυροβόλον των 37 χιλιοστών.
  2. Εν αντιαεροπορικόν πυροβόλον των 20 χιλιοστών.
  3. Τεσσαράκοντα οκτώ πολυβόλα Σ.Ε.
  4. Είκοσι οκτώ οπλοπολυβόλα υποδ. 1915.
  5. Εν πολυβόλον Χόσκις 1926.
  6. Δύο όλμους των 81 χιλιοστών.

Εκ των ανωτέρω όπλων, από της ενάρξεως του ελληνοϊταλικού πολέμου και μέχρι του γερμανοελληνικού τοιούτου διετάχθημεν και απεστείλαμεν αλλαχού τα κάτωθι:

  1. Εν αντιαρματικόν πυροβόλον των 37 χιλιοστών.
  2. Εν αντιαεροπορικόν πυροβόλον των 20 χιλιοστών.
  3. Είκοσι τέσσερα πολυβόλα Σ.Ε.
  4. Το ήμισυ των προβλεπομένων πυρομαχικών.

Ούτω

Κατά την γερμανικήν επιθεσιν το οχυρόν Νυμφαίας ευρέθη έχων τον κάτωθι οπλισμόν:

  1. Δύο όλμους Μπράντζ των 81 χιλιοστών.
  2. Είκοσι τέσσερα πολυβόλα Σ.Ε.
  3. Είκοσι επτά οπλοπολυβόλα του 1915 δια τη φύλαξιν των εξόδων και παρατηρητηρίων.
  4. Δέκα υποοπλοπολυβόλα Τόμψον
  5. Τέσσαρες ολμίσκους Στόκες
  6. Δέκα επτά βομβιδοβόλα.
  7. Διακόσια εξήκοντα τέσσαρα τυφέκια Μάλινχεν.
  1. II. Προηγηθέντα της γερμανικής επιθέσεως

Ο XII συνοριακός τομεύς, όστις είχεν αποστολήν αμύνης επί των ένθεν και ένθεν του οχυρού Υψωμάτων, μετονομασθείς εις 83οΣύνταγμα Πεζικού απεστάλη αλλαχού, την δε φύλαξιν ολοκλήρου της οροθετικής γραμμής του τομέως ανέλαβεν το 1ο Τάγμα της ταξιαρχίας Έβρου.

Ολίγας ημέρας προ της γερμανικής επιθέσεως και κατόπιν (διαταγής) της ταξιαρχίας Έβρου, το οχυρόν Νυμφαίας υπήχθη διοικητικώς και τακτικώς απευθείας υπό την ταξιαρχίαν Έβρου, οικονομικώς δε υπό το 1ο Τάγμα Κομοτηνής.

Κατόπιν των ανωτέρω μεταβολών τα προκαλυπτικά τμήματα (φυλάκια, διμοιρίαι – λόχοι), έλαβον διαταγήν δια της οποίας εις περίπτωσιν αηό βορράν επιθέσεως να δώσουν το σύνθημα του συναγερμού και αφού ευρεθώσιν προ υπερτερών δυνάμεων να συμπτυχθώσιν κανονικώς βάσει ορισμένου σχεδίου, το δε οχυρόν ν’ αμυνθή επί τόπου απαγόρευαν την διέλευσιν τροχοφόρων δια της οδού Κίρτζαλη – Μακάζα – σύνορα – Νυμφαία – Κομοτηνή.

Από της εμφανίσεως των πρώτων γερμανικών τμημάτων επί του έναντι της οροθετικής μας γραμμής βουλγαρικού εδάφους (ήτις εμφάνισις εγένετο τρεις ημέρας μετά την είσοδον των γερμανικών στρατευμάτων εις την Βουλγαρίαν) οι διμοιρίται προκαλύψεως των προ ημών διμοιριών Τζιβάκ και Μπερλαγιάν Κεντί ανθυπολοχαγός Πλεύρης Θεμιστοκλής, Έφεδρος Ανθυπολοχαγός Πατσουράκος Ανδρέας ανέφερον δια τον καθημερινού των δελτίου διαφόρους συγκεντρώσεις μηχανοκινήτων μέσων και πυροβολικού εις την περιοχήν της Μακάζης (χωρίον κείμενον 7 ½  περίπου χιλιόμετρα βορείως της οροθετικής μας γραμμής) ως και διαφόρους τοπογραφικός εργασίας των Γερμανών επί της οροθετικής γραμμής.

Ολίγας ημέρας προ της γερμανικής επιθέσεως (περί τα τέλη Μαρτίου) οι ανωτέρω διμοιρίται ανέφεραν ότι οι Γερμανοί ετοποθέτησαν πλησίον και όπισθεν ακριβώς της οροθετικής γραμμής βαρύ πυροβόλον ως και άλλα τοιαύτα μικρότερου διαμετρήματος. Κατόπιν των ανωτέρω και προς πρόληψιν αιφνιδιαστικής ενεργείας τον εχθρού, διέταξα την καθ’ εκάστην κατάληψη των οργάνων πυρός και παρατηρητηρίων του οχυρού υπό τον ημίσεως προσωπικού από της 4ης πρωινής ώρας και μέχρι της 9ης  τοιαύτης. Εκ παραλλήλου δε απέσπον καθημερινώς ενέδραν υπό αξιωματικών και 10 οπλίτας επί καταλλήλου τίνος σημείου όπισθεν της οροθετικής γραμμής με την εντολήν να υποστηρίξουν το υπάρχον τμήμα του μηχανικού βορείως του οχυρού δια την εκτέλεσιν των καταστροφών επί της αμαξητής οδού σύνορα Νυμφαία.

Μάχη οχυρού ΝΥΜΦΑΙΑΣ 6-7 Απρ 1941 Σχεδιάγραμμα επίθεσης – εισβολής Γερμανικών δυνάμεων. (Νερούμ = Στρογγυλό, Μπερλαγιάν Κεντί = Λιθάρι, Τσιβάκ Λόφ. = Λόφος). (Πηγή: Αγώνες στην ανατ. Μακεδ. και Θράκη 1941, ΓΕΣ/ΔΙΣ 1956).

5η Απριλίου 1941

Την 17η ώρα της 5ης Απριλίου, οι διμοιρίται Τζιβάκ και Μπερλαγιάν Κεντί τον 6ου λόχου ηροκαλύψεως τον Α’ τάγματος της ταξιαρχίας Έβρου ανέφεραν ότι παρετήρησαν μεγάλος συγκεντρώσεις μηχανοκινήτων μέσων, πυροβολικού, ιππικού και πεζικού εις την περιοχήν του βουλγαρικού χωρίου Μακάζα.

Το γεγονός τούτο με ήγαγεν εις την σκέψιν ότι πιθανόν την επομένην θα εδεχόμεθα την αναμενωμένη επίθεσιν και εξαναγκάσθην να λάβω όλα τα κατάλληλα μέτρα εις τρόπον, ώστε το οχυρόν εις πάσαν στιγμήν να είναι έτοιμον προς απόκρουσιν οιασδήποτε εχθρικής ενεργείας.

Το εσπέρας διέταξα σνγκέντρωσιν των αξιωματικών του οχυρού και του υποτομέως των ευρισκομένων εις την έδραν του υποτομέως. Αφού διεπίστωσα την παρουσίαν απάντων των αξιωματικών, εκοινοποίησα εις τούτους το αποτέλεσμα των παρατηρήσεών μου, τους είπον δε ότι η αντίληψις μου είναι ότι την πρωίαν θα έχωμεν γερμανικήν επίθεσιν.

Διέταξα δε αυστηράν επιφυλακήν των τμημάτων της έδρας του υποτομέως και οχυρού. Από δε της 4ης ώρας της 6ης Απριλίου οι άνδρες του οχυρού θα ευρίσκωνται εις τας θέσεις μάχης.

Εις τας διμοιρίας προκαλύψεως και φυλάκια εδώθη τηλεφωνική διαταγή μου να καταληφθώσιν αμέσως αι θέσεις μάχης και να είναι έτοιμοι ν’ αποκρούσωσι κάθε ενέργειαν των εχθρών της πατρίδος μας. Τα παρατηρητήρια και αι ενέδραι ετέθησαν εις τας θέσεις των με την εντολήν της διαρκούς παρατηρήσεως και αναφοράς και της παραμικροτέρας κινήσεως.

Αφού έδωσα και αλλάς συμπληρωματικάς οδηγίας εις τους αξιωματικών του οχυρού και υποτομέως και ανέπτυξα εις αυτούς την σπουδαιότητα, του μέλλοντος να διεξαχθή αγώνας, δια την ελληνικήν ιστορίαν, τους απεχαιρέτησα και τους εφίλησα δια τελευταίαν φοράν, διότι την επομένην πιθανόν να μη υπήρχε κανείς από ημάς εν τη ζωή.

Είναι αδύνατον να περιγράψω την συγκίνησιν και ενθουσιασμόν την στιγμήν εκείνη των αξιωματικών, αποχωρούντες δε της αιθούσης τον οχυρού δια να μεταβώσιν εις τας θέσεις των, δάκρυα εις τοις οφθαλμούς των από ενθουσιασμόν ανεφώνισαν «Ζήτω η αιωνία Ελλάς» και εδήλωσαν ότι θα πέσωσιν όλοι δια το μεγαλείον της γλυκιάς μας πατρίδος.

Μετά την αποχώρησιν των αξιωματικών μου μετέβην και εγώ εις το γραφείον μου, εκάλεσα τον υπαασπιστήν μου λοχαγόν Κονδύλην Νικόλαον και διέταξα τούτον να συγκέντρωση όλα τα απόρρητα (διαταγάς και σχέδια) τον οχυρού και να τα έχη έτοιμα, εκτός των κιβωτίων αρχείου, προς καταστροφήν δια πυρός άμα τη διαταγή μου.

Μετά πάροδον αρκετής ώρας ετακτοποιήθησαν τα πάντα, μετέβημεν δε και ημείς εις τους κοιτώνας μας δια να κοιμηθώμεν.

Ευρισκόμενος εις τον κοιτώνα μον, την 3.30′ πρωϊνήν ώραν της 6ης Απριλίου, με εκάλεσεν εις το τηλέφωνον ο διοικητής της ταξιαρχίας Έβρον, αείμνηστος υποστράτηγος Ζήσης Ιωάννης, ο οποίος μου εζήτησε πληροφορίας τι νεώτερα έχω από τον τομέαν μου. Εγώ τον ανέφερα τα εξής:

– Στρατηγέ μου εκ των χθεσινών παρατηρήσεών μου ως και χθες το βράδυ σας ανέφερω, έχω την αντίληψιν ότι σήμερα το πρωί θα έχωμεν γερμανικήν επίθεσιν. Και τούτου ένεκεν η δύναμις τον οχυρού θα ευρίσκεται εις τας θέσεις μάχης, από της 4ηςπρωινής ώρας, έτοιμη να θυσιασθή δια το μεγαλείον της φιλτάτης μας πατρίδος.

Τότε ο στρατηγός με ευχαρίστησε δια τα μέτρα που έλαβα και μον είπεν επί λέξει «Περίεργον κ. Αναγνωστέ, ουδεμίαν ειδοποίησιν έχω από πουθενά, ότι πρόκειται να μας επιτεθούν σήμερα πάντως πολύ σε παρακαλώ να με καθιστάς ενήμερον δια παν συμβησόμενον, εις περίπτωσιν δε επαληθεύσεως της προβλέψεως σας να εκτελεσθή η υπ αριθ. 1 και 2 καταστροψαί».

Την 4ην πρωϊνήν ώραν της 6ης Απριλίου 1941 μετέβην προς επιθεώρησιν του οχυρού δια να πεισθώ εάν άπαντες ευρίσκονται εις τας θέσεις των, ως είχεν διαταχθή το εσπέρας της προηγουμένης.

Πράγματι, εκ της γενικής επιθεωρήσεως ην ενείργησα εις το οχυρόν, διεπίστωσα ότι οι αξιωματικοί και οπλίται, από της 3.55′ ώρας, ευρίσκοντο εις τας θέσεις μάχης. Επί τόπον έδωσα τας δέουσας διαταγάς και οδηγίας. Επίσης διεπίστωσα ότι το ηθικόν των αξιωματικών και οπλιτών ήτο άριστον.

Μετά το πέρας της επιθεωρήσεως επέστρεψα εις το γραφείον μου, μετά τον υπασπιστήν μου απολύτως ικανοποιημένος και υπερήφανος, διότι ηγούμαι τοιούτον τμήματος, εις το οποίον αντιπροσωπεύετο ολόκληρος η Ελλάς.

Τα παρατηρητήρια τον οχυρού και των προκαλυπτικών τμημάτων μου ανέφεραν ότι μέχρι της στιγμής εκείνης ουδεμίαν κίνησιν παρατηρούσιν.

Την 4.45′ ώραν πρωϊαν της 6ης Απριλίου 1941 με εζήτησεν εις το τηλέφωνον και πάλιν ο στρατηγός όστις μου είπεν επί λέξει το κάτωθι:

«Κύριε Αναγνωστέ σε συγχαίρω δια την προβλεπτικότητα σου, αυτήν την στιγμήν άφισα το Γενικόν Επιτελείον το οποίον με επήρε και μου είπεν ότι σήμερα το πρωί θα εκδηλωθή η γερμανική επίθεσις, πρόσεξε για όλα κατάστροψάς και λοιπά».

Εγώ διαβεβαίωνα τον στρατηγόν δια μίαν ακόμη φοράν ότι τα πάντα είναι έτοιμα, το δε ηθικόν αξιωματικών και οπλιτών είναι άριστον, προ 5′ λεπτών επέστρεψα από επιθεώρησιν που ενήργησα εις το οχυρόν και εύρον τα πάντα εν τάξει, αξιωματικοί και οπλίται ευρίσκονται εις τας θέσεις μάχης από της 3.55′ πρωινής ώρας ως τούτο είχε διαταχθή από χθες το εσπέρας, εγώ δε αυτήν την στιγμήν μεταβαίνω εις το παρατηρητήριόν μου. Ο στρατηγός με ευχαρίστησε και διέκοψε την συνδιάλεξιν αφού με ευχήθη καλήν τύχην.

Εκάλεσα αμέσως τον υπασπιστήν μον, του ανεκοίνωσα τα διαμηφθέντα με τον στρατηγόν και τον διέταξα να μεταβή αμέσως εις το παρατηρητήριον του Α’ λόχου οχυρού απ όπου θα παρακολουθή τα πάντα. Εγώ μετέβην αμέσως εις το παρατηρητήριον μου και ανέμενον με τονς παρατηρητάς μου. Εκ του παρατηρητηρίου μου ειδοποίησα τηλεφωνικώς τους διοικητάς των λόχων και όργανα πρός δια τον μέλλοντα ν’ αρχίση αγώνα.

Ούτως εχόντων των πραγμάτων, την 5.03′ πρωϊνήν ώραν της ιστορικής 6ης Απριλίου εδώθη, το από πολλού αναμενόμενον με αγωνίαν, σύνθημα συναγερμού από την διμοιρίαν προκαλύψεως Τσιβάκ και λοιπών προκαλυπτικών τμημάτων άτινα εδέχθησαν ισχυροτάτην επίθεσιν των γερμανικών στρατευμάτων.

Επίσης το επιφανειακόν παρατηρητήριον του οχυρού μου αναφέρει ότι εις τα σύνορα ακούονται πυκνοί πυροβολισμοί και κανονιοβολισμοί.

Τα προκαλυπτικά τμήματα, λόγω της ισχυρός πιέσεως και των πολύ υπερτερών δυνάμεων και μεσών πυρός ήρχισαν συμπτησσόμενα.

Εγώ διέταξα τον υπασπιστήν μου να καταστρέψη δια πυρός όλα τα απόρρητα και σχέδια τον οχυρού και αμέσως τηλεφωνικώς τον αξιωματικόν του Μηχανικού όστις ευρίσκετο, με το ανάλογον προσωπικόν του, εις την βορείως του οχυρού υπονόμευσιν της δημοσίας οδού Κομοτηνή – σύνορα – Βουλγαρίαν, να θέση πυρ, πράγματι εντός ενός λεπτού η ανατίναξις εγένετο.

Μετά την ανατίναξιν της υπ’αριθ. 1 καταστροφής διέταξα τον αξιωματικόν τούτον, συμφώνως των εκ των προτέρων δοθησών εντολών, να επιβιβασθή με τον προσωπικόν του επί τον εις την διάθεσίν του αυτοκινήτου και να μεταβή αμέσως εις την νοτίως του οχυρού υπονόμευσιν υπ’ αριθ. 2 καταστροφήν εις ην να θέση αμέσως πυρ και εκείθεν να μεταβή μετά του προσωπικού του αμέσως εις Κομοτηνήν όπου και θα ελάμβανε νέαν αποστολήν εκ των στρατιωτικών αρχών Κομοτηνής.

Πράγματι μετά 5′ λεπτά της ώρας εγένετο και η νοτίως του οχυρού ανατίναξις της υπ αριθ. 2 καταστροψής, ο δε άξιος παντός επαίνου γενναίος αξιωματικός (ανθυπολοχαγός) του μηχανικού του οποίου το όνομα δεν ενθυμούμαι, μετά του προσωπικού τον ανεχώρησεν αμέσως δια Κομοτηνήν.

ΙΙΙ. Γερμανική επίθεσις και διεξαγωγή της μάχης του οχυρού Νυμφαίας 6ης Απριλίου 1941

Την 3ή και 30′ ώραν της 6ης Απριλίου 1941 καλέσας με εις το τηλέφωνον ο διοικητής της ταξιαρχίας Έβρου υποστράτηγος Ζήσης Ιωάννης με διέταξε να εκτελέσω την ανατίναξιν των υπ’αριθ. 1 και 2 καταστροφών των ευρισκομένων βορείως του οχυρού και επί της οδού Νυμφαίας – σύνορα.

Η εν λόγω ανατίναξις διετάχθη και εγένετο επιτυχώς ευθύς ως εξεδηλώθη η γερμανική επίθεσις κατά των προκαλυπτικών φυλακίων (παρόμοιας εκτάσεως καταστροφαί της οδού εγένοντο τη πρωτοβουλία μου ολίγας ημέρας προ της επιθέσεως δι ανδρών των λόχων του οχυρού περί τα 1500 περίπου μέτρα βορείως των μελετηθεντών καταστροφών).

Την 5.03′ πρωϊνήν ώραν της 6ης Απριλίου 1941 τα προκαλυητικά τμήματα έδωσαν το σύνθημα του συναγερμού δεχθέντα ισχυροτάτην επίθεσιν των γερμανικών στρατευμάτων.

Από της ενάρξεως της ισχυράς ταύτης επιθέσεως και λόγω των πολλαπλασίως υπερτερών και ισχυρών δυνάμεων τα ηροκαλυπτικά τμήματα ήρξαντο συμτυσσόμενα συμφώνως προς το σχέδιον ενεργείας αυτών.

Την 8.30′ ώραν της αυτής ημέρας τα γερμανικά στρατεύματα μη υπαρχούσης αναλόγου φιλίας αντιστάσεως και χρησιμοποιούντα άφθονον πυροβολικόν και αυτόματα όπλα κατέλαβαν τα υψώματα Τζιβάκ και Μπουγιούκ Αλάν. Εκ των υψωμάτων τούτων ήρχισαν σφυροκοπούντα συνεχώς τα επί των υψωμάτων 822 και Περλαγιάν Κεντί ευρισκόμενα ελαφρά ηροκαλυπτικά ήμετερα τμήματα. Την αυτήν ως άνω ώραν ενεφανίσθησαν και τα πρώτα μηχανοκίνητα εχθρικά τμήματα 200 μέτρα βορειότερον των εκτελεσθεντών δι ανατινάξεως καταστροφών επί της δημοσίας οδού. Εκ της θέσεως τούτης το εχθρικόν αντιαρματικόν πυροβολικόν ήρχισε βάλλον εναντίον του παρατηρητηρίου του διοικητού του οχυρού.

Από της 7ης περίπου πρωινής ώρας το πυροβολικόν του εχθρού πάσης φύσεως και διαμετρήματος τεταγμένον επί διαφόρων σημείων της οδού Μακάζα – σύνορα – Νυμφαία άρχισε να εκτελή φραγμούς επί της επιφανείας του οχυρού.

Την 8.45′ ώραν, πυροβόλον των 88 χιλιοστών τεταγμένον πλησίον των καταστροφών εξετέλεαε εύστοχον βολήν κατά του παρατηρητηρίου της διοικήσεως του οποίου βλήμα εκραγέν εντός του παρατηρητηρίου έθεσε εκτός μάχης τους εν αυτώ ευρισκομένους μετ’ εμού 5 οπλίτας της υπηρεσίας του παρατηρητηρίου εξ ων ο εις υπέκυψεν εις τα τραύματά του.

Δια της εκρήξεως του εν λόγω βλήματος το παρατηρητήριον μου κατέστη άχρηστον αναγκασθείς προς τούτο να χρησιμοποιώ τα παρατηρητήρια του Α’ λόχου οχυρού.

Από της 11ης ώρας της αυτής ημέρας το οχυρόν περιεσχέθη παντελώς. Από της ώρας τούτης ο εχθρός έταξεν επί όλων των γύρωθεν του οχυρού ευρισκομένων υψωμάτων πυροβόλα πάσης φύσεως και διαμετρήματος και αντιαρματικά τοιαύτα και ήρξατο βάλλον δραστικώς εναντίον των φατνωμάτων των πολυβόλων και των εξόδων των έργων από αποστάσεως 600-1500 μέτρων ενώ ταυτοχρόνως δια τμημάτων πεζικού ο εχθρός προσεπάθει συνεχώς ν’ ανέλθη επί του οχυρού.

Αι επιθετικοί αύται προσπάθειαι του εχθρού εθραύοντο υπό των πολυβόλων και των δύο όλμων του οχυρού οίτινες δι’ εύστοχου βολής απηγόρευον την επισκευήν της συντελεσθείσης καταστροφής της οδού και κατά συνέπειαν την διέλευσιν τροχοφόρων από της οδού της αγούσης προς Κομοτηνήν.

Την 14ην ώραν ο εχθρός δια βλημάτων πυροβολικού μεγάλου διαμετρήματος κατόρθωσε να καταστρέψη πέντε πολυβόλα της μετωπικής αμύνης και να προξενήση απώλειας επί του προσωπικού αυτών.

Από της ανωτέρω ώρας και μέχρι βαθείας νυκτός ο εχθρός εσφυροκόπει το οχυρόν τόσον δια τον πυροβολικού και των αυτομάτων όπλων του όσον και δια της αεροπορίας.

Παρατηρήσαντες μεγάλας συγκεντρώσεις μηχανοκινήτων μέσων και πυροβολικού επί της οδού Νυμφαίας – σύνορα – Μακάζα εζητήσαμεν κατ’ επανάληψιν δια του ασυρμάτου την αποστολήν φιλίας αεροπορίας δια την καταστροφήν τούτων πλην δεν ενεφανίσθη εις τον ορίζοντα ουδέν φίλιον αεροπλάνον.

Ελήφθη μόνο το κάτωθι ραδιοτηλεγράφημα από τον αείμνηστον στρατηγό Ζήση Ιωάννην. 

«Δι’ ανδρείαν σας και αυτοθυσίαν σας η πατρίς ευγνωμονεί. Εγώ δε προσωπικώς υποκλείνομαι. Ποθούμαι νέα σας»

Ζήσης Υποστράτηγος

Έκτοτε εχάθη κάθε επαφή με την ταξιαρχίαν Έβρου, παρά τας επίμονους προσπάθειας μας να συνδεθώμεν, τούτο κατέστη αδύνατον.

Επίσης προσπάθησα μεν να συνδεθούμεν και με την ταξιαρχίαν Νέστου πλην όμως τούτο κατέστη αδύνατον.

Το οχυρόν απεμονώθη τελείως, κανείς σύνδεσμος με ασύρματον ή τηλέφωνον υπήρχεν.

Από της 2ας ώρας της 6ης Απριλίου εκόπασε κάπως το σφυροκόπημα τον εχθρού και δεν ηκούοντο παρά κατ’ αραιά χρονικά διαστήματα οι κανονιοβολισμοί.

7η Απριλίου 1941

Την 1.30’ πρωϊνήν της 7ης Απριλίου ο εχθρός ήρχισεν σφοδρότατον βομβαρδισμόνπυροβολικού επί του οχυρού διαρκείας 30′ λεπτων της ώρας μετά το περάς τον οποίου τμήματα Πεζικού ενήργησαν έφοδον προς κατάληψιν τούτου πλην η προσπάθεια των αυτή εθραύσθη υπό των πολυβόλων μας και όλμων προκαλέσαντες μεγαλας απώλειας εις βάρος του εχθρού.

Παρόμοια εχθρική ενέργεια έλαβε χώραν περί την χαραυγή  εύρουσα και αυτή την αυτήν τύχην.

Την 5ην πρωϊνήν της αυτής ημέρας ο εχθρός ενήργηαε και τρίτην παρομοίαν εχθρικήν ηροσπάθειαν ήτις εθραύσθη και αύτη ως αι δύο προηγούμενοι.

Καθ’ όλη την λοιπήν ημέραν ο εχθρός έπαυσεν μεν να μας ενοχλή πολύ δια των ηολυβόλων του, πλήν όμως εσφυροκόπει συνεχώς το οχυρόν δια τον αγόνου και παντοειδούς πυροβολικού του δια του οποίου την 16ην ώραν κατέστρεψε και 6ον πολυβόλον της μετωπικής αμύνης φονεύσας τους 4 υπηρέτας αυτού.

Την 18ην ωραν της αυτής ημέρας ο βομβαρδισμός τον οχυρού υπό του πυροβολικού τον εχθρού ενετάθη και η εξαπολυθείσα μετά το πέρας τούτου έφοδος εθραύσθη επιτυχώς.

Την 19ην ωραν ο εχθρός περατώσας την εγκατάστασιν της καλύτερας θέσεως των πυροβόλων του γύρωθεν τον οχυρού ήρχισεν με υπερεκατόν πυροβόλων παντός είδους και διαμετρήματος σφοδρότατον βομβαρδισμόν εναντίον των φατνωμάτων των πολυβολείων των εξόδων των έργων και των παρατηρητηρίων όστις διήρκησε μέχρι της 19ης και 45′ ώρας.

Δια του βομβαρδισμού τούτου κατεστράφησαν τα περισσότερα των εναπομεινάντων πολυβόλων ως και αι θύραι των εξόδων των μεμονωμένων έργων. Το δε πεζικόν του εχθρού αφίχθη κάτωθεν των καταστραφέντων ήδη συρματοπλεγμάτων.

Τον βομβαρδισμόν τούτον του εχθρικού πυροβολικού διεδέχθη βομβαρδισμός του οχυρού υπέρ πεντήκοντα περίπου αεροπλάνων καθέτου εφορμήσεως διαρκείας 15′ λεπτών της ώρας.

Δια του βομβαρδισμού αυτού των αεροπλάνων κατεστράφη ο εις εκ των δύο όλμων μετά του έργου αυτού. Αρθέντος και του βομβαρδισμού των αεροπλάνων το πεζικόν του εχθρού και ειδικά τμήματα επιθέσεως εναντίον οχυρών ευρέθησαν επί των έργων και ήρξατο της καταστροφής τούτων δια δυναμίτιδας και φλογοβόλων. Το έργον της 3ης διμοιρίας του Α’ λόχου και εν εκ των μεμονωμένων έργων της 1ης διμοιρίας του Β’ λόχου κατέρρευσαν δια δυναμίτιδας και κατελήφθησαν μετά μάχην εσωτερικού αγώνος την 21ην ωραν. Εν τω μεταξύ εκ των καταστραφέντων πολυβολείων έρριπτον εις το εσωτερικόν του οχυρού χειροβομβίδας καπνογόνους και υπό την προστασίαν φλογοβόλων εισήρχοντο εντός του οχυρού.

Αι πετρελαιόφωτοι λυχνίαι έσβυσαν ελλείψει οξυγόνου ενώ η ατμόσφαιρα του οχυρού εκ των ανωτέρω και του βομβαρδισμού κατέστη αποπνυκτική. Αι θύραι των εξόδων υπεχωρησαν εις δε το κέντρον του συγκροτήματος κατέρρευσε συνεπεία δυναμίτιδας το γραφείον του διαχειριστού. Ο εσωτερικός άγων πλέον λόγω του σκότους και των εκρήξεων κατέστη αδύνατος.

Κατόπιν των ανωτέρω και επειδή πας σύνδεσμος παρ όλας τας προσπάθειας μας με την προϊσταμένην αρχήν εξέλιπε αφ’ ενός αφ’ετέρου λόγω ελλείψεως φιλίου πυροβολικού και αεροπορίας προς απασχόλησιν εν μέρει του εχθρού ως και της καταγραφής των περισσοτέρων οργάνων του οχυρού βλέπων το άσκοπον και επικίνδυνον της παραμονής εντός των υπογείων στοών της δυνάμεως του οχυρού ήχθην εις την απόφασιν έχων και την προς τούτο σύμφωνον γνώμην των διοικητών των λόχων να διατάξω περί ωραν 23.30′ την παύσιν του πυρός εκ των υπολοίπων οργάνων και την παράδοσιν του οχυρού.

Τέλος περί ωραν 24ην της 7ης προς την 8ηνΑπριλίου το οχυρόν περιήλθεν εις χείρας τον εχθρού.

  1. IV. Μετά την μάχην τον οχυρού Νυμφαίας

Μετά την κατάληψιν του οχυρού Νυμφαίας, υπό ειδικών τμημάτων εκπορθήσεως οχυρών, την εσπέραν της 7ης Απριλίου 1941 και ωραν 24ην, εισήλθαν εις το οχυρόν τμήματα γερμανικού στρατού, άτινα επεδώθησαν εις την λεηλασίαν των τροφίμων του οχυρού αφού προηγουμένως περιόρισαν τους αξιωματικούς και οπλίτας του οχυρού εντός ορισμένων υπογείων στοών.

Γερμανοί δε Αξιωματικοί του επιτελείου του μηχανοκινήτου γερμανικού σώματος στρατού ελθόντες εις το οχυρόν ήρχισαν εξετάζοντες τους αξιωματικούς εις ιδιαιτέραν στοάν έναν έκαστον χωριστά, υποβάλοντες διαφόρους ερωτήσεις σχετικώς με την δύναμιν και οργάνωσιν του οχυρού ως και την διοικητικήν υπαγωγήν τούτου.

Τας πρωινάς ώρας επισκεύφθησαν το οχυρόν τέσσαρες Γερμανοί στρατηγοί εξ ων ο εις ο διοικητής του μηχανοκινήτου σώματος στρατού το οποίον ήτο έναντι του οχυρού Νυμφαίας και επρόκειτο να διέλθη την αμαξιτήν οδόν από Βουλγαρίας – οχυρόν – Κομοτηνήν, αλλά εύρε σιδηρούν τοίχος τα στήθια των υπερασπιστών του μικρού τούτου οχυρού.

Το ότι ο εις των στρατηγών ήτο ο διοικητής του γερμανικού σώματος στρατού, φαίνετο εκ του ότι έφερεν επί των χρυσοποίκιλτων επωμίδων του δύο αδαμαντοκολλήτους αστέρας, ενώ οι τρεις έτεροι έφεραν ένα αδαμαντοκόλλητον αστέρα και ίσταντο ενώπιον του προσοχή.

Εγκάθειρκτοι όντες οι 14 ήρωες αξιωματικοί του οχυρού εντός του στενωτάτου δωματιού μου διαστάσεων 2X2, ήλθεν εις ταγματάρχης Γερμανός τον επιτελείου του σώματος στρατού, όστις ηρώτησε ποίος είναι ο διοικητής του οχυρού, πληροφορηθείς ότι είμαι εγώ με παρεκάλεσε να τον ακολουθήσω και με οδήγησεν εις την επιφάνειαν του οχυρον, την οποίαν βεβαιώ ότι δεν ανεγνώρισα, διότι ήτο ανασκαμμένη πιθαμή προς πιθαμή, ούτε ίχνος δένδρου υπήρχε, είχε μεταβληθή τελείως από τους βομβαρδισμούς. Προχορώντες ευθάσαμεν εις ένα μικρόν οικίσκον προς την νοτίαν πλενράν του οχυρου ο οποίος δεν είχε πάθη μεγάλος ζημίας από τους βομβαρδισμούς. Επίσης ο ιστός της ελληνικής σημαίας εις την κορυφήν του οχυρου δεν είχε πάθη τίποτε και η κυανόλευκος εκυμάτιζε υπερήφανη καθ’ όλην την διάρκειαν της μάχης και μέχρι της στιγμής εκείνης που διερχόμην κάτωθεν και εις απόστασιν 50 περίπου μέτρων με τον Γερμανόν ταγματάρχην είς Γερμανός κατεβίβαζε την ένδοξον ελληνικήν σημαίαν και ανεβίβασε μετ’ ολίγην ώραν την γερμανικήν.

Φθάσαντες εις τον οικίσκον με εισήγαγεν εντός και με παρουσίασεν εις τον διοικητήν του σώματος στρατού και τους τρεις άλλους στρατηγούς.

Όταν εισήλθαν εις το δωμάτιον που ήτο ο σωματάρχης, ηγερθη ούτος της θέσεως του, έλαβε την στάσιν της προσοχής και μου έσφιξε το χέρι ειπών δια διερμηνέως τ’ ακόλουθα:

«Το γερμανικόν κράτος δι’ εμού συγχαίρει του ήρωας υπερασπιστάς του οχυρου τούτου, οι οποίοι επεσκίασαν την δόξαν τον Λεωνίδα και του Θεμιστοκλέους. Σας παρακαλώ πολύ αυτά να τα διαβιβάσατε εις όλους τους αξιωματικούς και οπλίτας του οχυρού. Χθες το βράδυ το ραδιόφωνον, του Βερολίνου και Λονδίνου έψαλαν ύμνους για σας».

Η απάντησις μον ήτο:

– «Ουδέν επράξαμεν στρατηγέ παρά μόνον το καθήκον μας ως υπερασπισταί τμήματος τον πατρίου εδάψους».

Τότε ο στρατηγός συνεχίζων είπεν:

«Εμείς είμεθα φιλοί της Ελλάδος, διατί εσείς αντεστάθητε και εμποδίσατε την προχώρησίν μας; ή μήπως νομίσατε ότι οι επετεθέντες ήσαν Βούλγαροι;».

– «Αδιαφορώ ποίοι ήσαν οι επιδρομείς εναντίον της αγαπητής μου πατρίδος, Γερμανοί ή Βούλγαροι. Εγώ ετάχθην να ψυλάξω τμήμα των συνόρων της πατρίδος μου και το έπραξα όσον ήτο δυνατόν αδιάφορον ποίον είναι το αποτέλεσμα.»

– «Και πάλιν σας συγχαίρω, αλλά τι δύναμιν είχατε;»

– Οι υπερασπισταί του μικρού τούτου οχυρού στρατηγέ ανέρχονται μόλις εις 14 Αξιωματικούς και 364 οπλίτας, αι ψυχαί των οποίων αντιπροσωπεύουν εκατονταπλάσιαν δύναμιν.»

– «Πράγματι μικρόν ντωμόν είπεν ο στρατηγός, ποίαι αι απώλειαι του οχυρού;»

– «Αι απώλειαι τον οχυρού ανέρχονται εις 7 νεκρούς και 23 τραυματίας.»

– «Μόνον;»

Εκ της εκπλήξεως ταύτης του στρατηγού, φαίνεται ότι ανέμενε να ακούση μεγάλον αριθμόν απωλειών λόγω τον σφοδρού βομβαρδισμού τον οχυρού από ξηράς και αέρος και της χρησιμοποιήσεως τόσων άλλων μέσων, όταν δε άκουσε τόσο μικρόν αριθμόν απωλειών εξενισθη.

– «Μάλιστα στρατηγέ μου, αλλά, υποβάλλω την παράκλησιν, εάν τούτο επιτρέπεται, να με πληροφορήσητε τι απώλειας είχον τα υμέτερα τμήματα κατά την εναντίον του οχυρού επίθεσιν.»

– «Τα ημέτερα τμήματα είχον 900 νεκρούς και 1500 τραυματίας, 100 κτήνη και 30 αυτοκίνητα. Δεν μου λέτε σας παρακαλώ, συνεχίζει ο στρατηγός, τι βαθμόν έχετε;»

– «Φέρω τον βαθμόν τον ταγματάρχου.»

Αδύνατον, λέγει ο στρατηγός, τα οχυρά διοικώνται από υποστρατήγους και φέρετε τον βαθμό τούτον, αλλά δεν θέλετε να τον αποκαλύψητε, άγνωστον δια ποίον λόγον. Πού είναι η ταυτότης σας;

– «Δεν έχω στρατηγέ μου.»

– «Εμείς φέρωμεν ταυτότητας με τον βαθμόν μας και λοιπά στοιχεία για κάθε απρόοπτον, ιδού, και ο στρατηγός εξήγαγεν, εκ του στήθους του, μιαν πλάκαν μετάλλινην ήτις εκρέματο από τον λαιμόν του με μιαν άλυσσον χρυσήν, την οποίαν μοι επέδειξεν.»

– «Εμείς οι Έλληνες στρατηγέ μου δεν φερομεν ταυτότητας διότι είμεθα τόσον ολίγοι που γνωρίζει ο εις τον άλλον.»

Πάντως ο στρατηγός εκ της γενομένης συζητήσεως δεν επίσθη ότι είμαι ταγματάρχης, αλλά έμεινε με την εντύπωσιν ότι φέρω τον βαθμόν τον υποστρατήγου και αποκρύπτω να το ομολογήσω.

– «Σας παρακαλώ στρατηγέ, λέγει ο στρατηγός, να μου δόσητε τα σχέδια τον οχυρού σας και να μου πείτε πού έχετε τας υπολοίπους δυνάμεις σας, ως και εάν έχετε τοποθετήσει νάρκας ξηράς και πού.»

– «Δεν είμαι στρατηγός, είμαι ταγματάρχης, σχέδια τον οχυρού δεν υπάρχουσι, (διότι όλα τα απόρρητα και τα σχεδιαγράμματα τον οχυρού, κατεστράφησαν δια πυρός ευθύς ως ήρξατο η επίθεσις των Γερμανών) αλλάς δυνάμεις δεν έχω παρά μόνον τους 14 αξιωματικούς και 364 οπλίτας, νάρκας ξηράς δεν υπάρχουσι τοποθετημένοι.»

– «Εάν δεν κατωρθούτο η κατάληψις του οχυρού, θα διέτασσα να σας ανατινάξουν στον αέρα.»

– «Αυτό στρατηγέ, θα ήτο προτιμότερον για τους υπερασπιστάς τον μικρού Οχυρού». Ο στρατηγός ερεθισθείς εκ της όλης συζητήσεως μου είπεν:

– «Καλά δεν μου λες σε παρακαλώ, εσείς μια ψείρα η Ελλάς, θέλησε να τα βάλει με την γερμανικήν αυτοκρατορίαν και να αναχαίτιση τον γερμανικόν χείμαρον;»

Τότε και εγώ θυμωθείς εκ των, υπό του ούνου στρατηγού, λεχθέντα ηγέρθην της θέσεως μου και του ειπον:

– «Στρατηγέ, εάν νομίζετε ότι η Ελλάς είναι ψύρα απατάσθε, μικροί είμεθα αλλ’ ένδοξοι. Εάν δε θέλετεε να δήτε καλύτερα ποίοι είμεθα εμείς οι Έλληνες δεν έχετε να κάμετε τίποτε άλλο, παρά εσείς με το σώμα σας στρατού και εγώ με τους 14 αξιωματικούς μου και τους 364 οπλίτας, να πολεμήσωμεν, με τα ίδια όμως μέσα και μηχανήματα και τότε θα πεισθήτε στρατηγέ καλύτερα ποίοι είμεθα εμείς οι Έλληνες, αν και τούτο το γνωρίζετε πολύ καλά από τον ελληνοιταλικόν πόλεμον εις την Αλβανίαν.

Απορώ στρατηγέ, πώς η Γερμανία ελησμόνησε την καταστροφή που έπαθε κατά τον προηγούμενον παγκόσμιον πόλεμον, από την προδοσίαν της Ιταλίας. Δεν ενθυμείσθε το τηλεγράφημα του Κάιζερ προς τον εστεμμένον απατεώνα, δια τον οποίον του έκανε γνωστόν, ότι η Γερμανία δεν θα λησμονήσει ποτέ την άτιμον πράξιν της Ιταλίας, δυστυχώς ελησμονήθησαν όλα και σήμερα τα γερμανικά στρατεύματα εισβάλουν εις την μικράν αλλ’ ένδοξον Ελλάδα, δια να διευκολύνουν τον Ντούτσε εις τας κατά της Ελλάδος βλέψεις του.

Τότε ο στρατηγός θυμωθείς δια τα λεχθέντα έρριψε προς εμέ ένα βλέμμα αυστηρόν και ανεχώρησε μετά των τριών ετέρων στρατηγών, χωρίς καν να με αποχαιρετήσει.

Από της στιγμής αυτής αρχίζουν τα μαρτύρια των Αξιωματικών και οπλιτών του Οχυρού.

Ένα τέταρτον της ώρας μετά την αποχώρησιν των στρατηγών και της μεταφοράς μου πλησίον των άλλων αξιωματικών του οχυρού, εντός των στοών, διετάχθη η μεταφορά των οπλιτών του οχυρού, εις τας βορείως και νοτίως τον οχυρού καταστροφάς, της αμαξιτής οδού της αγούσης εκ Κομοτινής προς τα ελληνοβουλγαρικά σύνορα – Βουλγαρίαν, δια την επισκευήν των άνω καταστροφών.

Η συμπεριφορά των επικεφαλής Γερμανών στρατιωτών προς τους οπλίτας μας, ήτο αισχρά, εχρησιμοποιούντο σαν υποζύγια, δια την παραμικράν βραδύτητα, λόγω του ότι ήτο νήστεις εδέροντο ανηλεώς.

Μετά πάροδον ολίγης ώρας παρέλαβαν και εμάς τους 12 αξιωματικούς, διότι τους δύο ιατρούς του οχυρού τους άφησαν δια την περίθαλψιν των τραυματιών μας, εντός του αναρρωτηρίου του οχυρού, και μας οδήγησαν οδικώς, πρώτον εις τας νοτίως τον οχυρού καταστροφάς. Εκεί μας άφισαν ελάχιστον χρονικόν διάστημα δια να δούμε την χρησιμοποίησιν των οπλιτών μας και τούτο προς τιμωρίαν μας.

Κατόπιν μας οδήγησαν οδοικώς εις τας βορείως του οχυρού καταστροφάς, δια τον αυτόν ως άνω σκοπόν και εκείθεν εις το εξεταστικόν φυλάκιον, ένθα μας άφισαν 15 λεπτά της ώρας να ξεκουρασθώμεν, νηστικούς τελείως από την μεσημβρίαν της προηγουμένης ημέρας.

Καθ’ όλην την διάρκειαν της διαδρομής μας από οχυρού μέχρι συνόρων (εξεταστικόν φυλάκιον) και εντός της χαράδρας του Χαν, παρετηρήσαμεν ότι ήτο πάρα πολλοί φονευμένοι άνδρες, και κτήνη, επίσης πολλά αυτοκίνητα κατεστραμμένα εκ των βλημάτων των όλμων του οχυρού. Επίσης ολόκληρος η μηχανοκίνητος φάλαγξ των γερμανών ήτο επί της αμαξιτής οδού εντός της χαράδρας σε μήκος 5 – 6 περίπου χιλιομέτρων, μη δυναμένη να προχωρήσει λόγω των καταστροφών, ούτε επιστρέψει προς τα οπίσω.

Η μηχανοκίνητος αυτή φάλαγξ είχεν εισέλθει εντός της χαράδρας Χαν, από της πρώτης ημέρας της γερμανικής επιθέσεως.

Δια τους ανωτέρω λόγους εζήτησα, ως ανωτέρω αναφέρω, δια του ασυρμάτου, την απόστολήν, έστω και ενός αεροπλάνου, το οποίο πέτων κατά μήκος της χαράδρας Χαν, ρίπτη βόμβας, δεν θα έμενε, από το μηχανοκίνητον γερμανικόν σώμα, ούτε ρόδα, αλλά δυστυχώς δεν απεστάλει, άγνωστον εις εμέ δια ποίους λόγους. Μετά παρέλευσιν 15′ της ώρας, από της αφίξεώς μας εις εξεταστικόν φυλάκιον, μας οδήγηοαν οδοιπορικώς εις το βουλγαρικόν έδαφος και μέχρι Μακάζης, ένθα έδρα βουλγαρικού λόχου.

Κατά την είσοδόν μας εις το περίβολον των στρατώνων, οι εν αυτώ ευρισκόμενοι αξιωματικοί και οπλίται του βουλγαρικού λόχου μας απένειμαν στρατιωτικόν χαιρετισμόν, ένας δε αξιωματικός μας οδήγησεν εις ένα μικρόν θάλαμον των στρατώνων και διέταξε τους στρατιώτας του να μας ετοιμάσουν φαγητόν, διότι επληροφορήθησαν ότι είμεθα νήστεις επί διήμερον.

Μετά παρέλευσιν 30 λεπτών της ώρας ενεφανίσθησαν στρατιώται Βούλγαροι κομίζοντες άρτον λευκόν, αυγά και τυρόν, άτινα ετοποθετήσαν επί μιας τραπέζης και μας παρεκάλεσαν να δεχθώμεν αυτά τα ολίγα, εκ μέρους των συναδέλφων μας Βουλγάρων αξιωματικών.

Ευχαρίστησα εγώ, εκ μέρους των αξιωματικών μου, τους Βουλγάρους συναδέλφους μας, δια την συνεδελφικήν των συμπεριφορά προς ημάς.

Οι Γερμανοί ειδόντες τας περιποιήσεις των Βουλγάρων προς ημάς, ήλθεν αμέσως εις συνταγματάρχης του επιτελείου με 4 κατωτέρους αξιωματικούς και διέταξε, πριν ακόμη προλάβομεν να πάρωμεν, έστω και μίαν μπουκιάν, να εγερθώμεν αμέσως και μας οδήγησαν έξω του στρατώνας, εις ένα φορτηγόν αυτοκίνητον και μας ετοποθέτηααν εντός αυτού.

Οι Βούλγαροι, αξιωματικοί και οπλίται, έμειναν κατάπληκτοι, εκ της τοιαύτης διαταγής των Γερμανών.

Εντός του αυτοκινήτου εμείναμεν μέχρι βαθείας νυκτός.

Περί το μεσονύκτιον ήρχισεν ραγδαιοτάτη βροχή, τότε διετάχθη η επιστροφή μας εις το οχυρόν δια του αυτοκινήτου τούτου. Καθ’ οδόν οι συνοδοί μας Γερμανοί διέταξαν την αφαίρεσιν της τέντας του αυτοκινήτου, δια να βρεχώμεθα, διότι η βροχή έπιπτε κρουνιδών και ούτω την 2αν νυκτερινήν ώραν αφίχθημεν εις το οχυρόν, κατάβρεκτοι, νήστεις εις ελεηνήν και τρισαθλίαν κατάστασιν.

Εις τοιαύτην κατάσταση όντες, οδηγήθημεν 12 αξιωματικοί εις εν δωμάτιον του οχυρού διαστάσεων 2X2 χωρίς κλινοσκεπάσματα, κατάβρεκτοι τρέμοντες από κούρασιν και ψύχος.

Μετά πάροδον ολίγων λεπτών παρουσιάσθη ένας ούνος αξιωματικός ό οποίος αποτανθείς προς εμέ δια διερμηνέως μου είπεν τα εξής:

«Εδώ θα μείνετε, αυτοί οι δυο ντενεκέδες είναι ένας για το ψιλό σας και ο άλλος για το χονδρό σας, εάν τολμήσει κανείς από σας να πατήση έστω και το κατώφλι της πόρτας θα τυφεκισθή επί τόπου, εσύ δε, θα είσαι υπεύθυνος για όλα» και ανεχώρησεν.

Ευθύς, ετοποθέτησαν δύο πολυβόλα εις την είσοδόν της πόρτας και έτσι ξενυχτήσαμε όρθιοι ο ένας κοντά στον άλλον 12 αξιωματικοί.

Την επομένην λίαν πρωί, μας παρέλαβε μία συνοδεία από ούνους και μας κατέβασε κατω από το οχυρό σε μία μικρή πλατεία του υποτομέως, όπου είχον συγκεντρώσει και τους οπλίτας του οχυρού ευρισκομένους εις ελεηνήν και τρισαθλίαν κατάστασιν, εκ της νηστείας και των κόπων.

Οι χθεσινοί ήρωες του οχυρού, που εδόξασαν τα ελληνικά όπλα και έγραψαν με το αίμα των, εις την ελληνικήν ιστορίαν, σελίδα δόξης, ήσαν τώρα παρατεταγμένοι, άοπλοι και κουρασμένοι σωματικώς και ψυχικώς, εις την μικράν πλατείαν του υποτομέως, εις το κέντρον της οποίας προ δύο ημερών εκυμάτιζεν υπερηφάνως η κυανόλευκος ελληνική σημαία, αναμένοντες την άφιξιν των συμπολεμιστών των αξιωματικών.

Καίτοι κουρασμένοι από τους κόπους που τους είχον επιβάλει οι επιδρομείς ούνοι είχον την κεφαλήν των ψηλά, διότι εγνώριζον πολύ καλά ότι εξετέλεσαν το προς την αγαπημένην μας πατρίδα καθήκον.

Μόλις είδον τον διοικητήν των, επικεφαλής των αξιωματικών του οχυρού πλησιάζοντα προς αυτούς, υπό συνοδείαν των ούνων, εξέσπασαν εις δάκρυα. Διερχόμενος εγώ. έμπροσθεν των, επικεφαλής των αξιωματικών, τους είπα σιγά, «τα δάκρυα δεν αξίζουν εις τους ήρωας, πρέπει να ξέρετε ότι αι ταλαιπωρίαι αυταί noυ τραβάμε σήμερα και όσας εις το μέλλον θα υποστούμεν, είναι και θα είναι η συνέχεια των προς την αγαηημένην μας πατρίδα, αγώνων μας», προχωρήσας ετοποθετήθημεν εις το δεξιόν της, φάλαγγας.

Μετ ολίγον, η φάλαγξ, υπό συνοδείαν των ούνων, ετέθη εις πορείαν προς Κομοτηνήν.

Μετά πορείαν αρκετών ωρών, εφθάσαμεν εις Κομοτηνήν τας απογευματινάς υμάς. μας ετοποθέτησαν δε εις θαλάμους των, έξω της Κομοτηνής, στρατώνων άνευ κλινοσκεπασμάτων και τροφής.

Οι κάτοικοι της Κομοτηνής, πληροφορηθέντες ότι οι Γερμανοί έφεραν αιχμαλώτους τους υπερασπιστάς τον οχυρού Νυμφαίας έφεραν άρτον και διάφορα είδη τροφίμων δι όλους τους αξιωματικούς και οπλίτας.Το εσπέρας έφεραν παπλωματά και συνδόνια όχι μόνον δια τους αξιωματικούς, αλλά και δια τους οπλίτας του ηρωικού οχυρού, άτινα παρέδιδαν εις τους Γερμανούς φρουρούς, διότι απηγορεύετο αυστηρώς να πλησιάσωσι.

Την επομένην λίαν πρωί, διέταξαν οι Γερμανοί και ετοιμάσθημεν δι’ αναχώρησην προς Ξάνθην. Την ώραν που είμεθα έτοιμοι δι’ αναχώρησιν είς συνταγματάρχης Γερμανός, κατά πάσαν πιθανότητα στρατιωτικός διοικητής Κομοτηνής όστις δια διερμηνείς μου είπεν: «Στρατηγέ δύνασθε να έλθητε στο αυτοκίνητόν μου, διότι και εγώ θα μεταβώ εις Ξάνθην δι υπηρεσίαν». Εγώ τον απήντησα: «Κύριε συνταγματάρχα οι αξιωματικοί και οι οπλίται μου θα επιβιβασθώσιν εις αυτοκίνητα δια Ξάνθης»

– Όχι, μόνον σεις.

– Ευχαριστώ, θα έλθω πεζός, επικεφαλής των αξιωματικών και οπλιτών μου, ακολουθών την τύχη τούτων.

Χωρίς ν’ απαντήσει ο ούνος συνταγματάρχης, μου έρριψε ένα βλέμμα από κορυφής μέχρις ονύχων, επίδησεν εντός του πολυτελέστατου αυτοκινήτου του και ανεχώρησεν, αφού προηγουμένως έδωκε διαταγάς προς τον επικεφαλής της συνοδείας Γερμανον αξιωματικόν.

Μετά την αναχώρησιν του άνω συνταγματάρχου, ετέθημεν εις πορείαν δια Ξάνθην.

Διερχόμενοι από την πλατείαν της Κομοτηνής, όλοι οι κάτοικοι της πόλεως, οίτινες είχον συγκεντρωθεί εκεί, ήρχισαν χειροκροτούντες και φωνάζοντες «Ζήτω η Ελλάς, Ζήτω οι ήρωες του οχυρού μας. Δεν το ξέραμε αδέλφια μας ότι σεις πολεμούσατε εκεί επάνω, θα ερχόμεθα και εμείς άνδρες και γυναίκες, γέροντες και παίδια, με ξύλα και με σκαπάνας, να σας βοηθήσωμεν. Να ζήσετε αδέλφια μας, μην φοβάσθε ο θεός της Ελλάδος μας θα είναι μαζί σας».

Αι δε γυναίκες, εκ των εξωστών και παραθύρων, με ξεπλεγμένα μαλλιά έκλεγαν τραβώντας ταύτα και έλεγαν: «Αχ! αδέλψια μας ήρωες της αλησμόνητου γλυκιάς μας πατρίδος, πού σας πηγαίνουν οι άτιμοι οι ούνοι;».

Οι Γερμανοί φοβηθέντες, μήπως ο κόσμος μας ελευθερώσει, επύκνωσαν την συνοδεία και ήρχισαν ωρυόμενοι αποθούντες τον κόσμον και επυροβόλουν εις τον αέρα.

Η περιγραφή, της συγκινητικής τούτης στιγμής, είναι αδύνατος. Αξιωματικοί και οπλίται, με δάκρυα συγκινήσεως, εις τους οφθαλμούς εχαιρέτουν το πλήθος βαδίζοντες με βήμα σταθερόν και τας κεφάλας υψηλά.

Είναι αδύνατον λέγω και πάλιν, να περιγράψω τον πατριωτισμόν των κατοίκων της πόλεως ταύτης και την συγκίνησιν των αξιωματικών και οπλιτών του οχυρού μου.

θεωρώ τον εαυτόν μου τα μέγιστα υπερήφανον διότι ήμουν διοικητής τοιούτων ηρώων οι οποίοι πράγματι επολέμησαν ως πραγματικοί απόγονοι και εφάμιλλοι των ηρώων του 1821.

Εις το μικρόν αλλ’ ηρωικόν τούτο οχυρόν αντεπροσωπεύετο ολόκληρος η Ελλάς.

Οι υπερασπισταί τούτου κατήγοντο, εκ της Στερεάς Ελλάδος, Πελοποννήσου, Θεσσαλίας Ανατολικής και Δυτικής Μακεδονίας, Θράκης, Ηπείρου, Κρήτης και όλων των Νήσων, τους οποίους κατόρθωσα να συνδέσω ψυχικώς και να συνδεθώ μετ’ αυτών ψυχικώς.

Διελθόντες την πλατείαν της Κομοτηνής, συνοδευόμενοι από τας ευχάς των κατοίκων, «να πάμε στο καλό και ο θεός μαζί μας», εισήλθομεν εις την οδόν προς Ξάνθην, η απόστασις από Κομοτηνής μέχρι Ξάνθης είναι περίπου 80 χιλιόμετρα.

Την απόστασιν ταυτήν διενήσαμεν με σύντομον πορείαν, διότι οι ούνοι συνοδοί μας μας εβίαζαν λέγοντες, βαδίσατε γρήγορα, να φθάσωμεν ημέραν εις Ξάνθην, δεν εγγυόμεθα για την ζωήν σας διότι μπήκαν Βούλγαροι και πιθανόν καθ’ οδόν την νύκταν να επιτεθούν και σας φονεύσωσι όλους».

Οι οπλίται καθ’ οδόν έπιπταν λιπόθυμοι εκ της πείνης, καύσωνας και υπερκοπώσεις, όλων μας τα πόδια είχαν πληγιάσει και έτρεχον αίμα. Τους λιποθυμουντας οπλίτας τούς ετοποθέτουν εις διερχόμενα, προς Ξάνθην, κενά αυτοκίνητα, άλλοι δε συνερχόμενοι ηρνούντο να επιβιβασθούν εις αυτοκίνητα, αλλ’ ηκολούθουν την τύχην των άλλων συναδέλφων των.

Οι συνοδοί μας ούνοι αντικαθίσταντο κάθε μία ώρα από ετέρους κατερχόμενους εκ των διερχομένων αυτοκινήτων.

Τέλος, την νύκταν εφθάσαμεν εις Ξάνθην, εις ελεηνήν και τρισαθλίαν κατάστασιν, μας οδήγησαν τούς μεν αξιωματικούς εις μίαν αίθουσαν παλαιού τινός γυμνασίου της Ξάνθης, τούς δε οπλίτας εις στρατόπεδον συγκεντρώσεως.

Από της ημέρας της καταλήψεως τον οχυρού μέχρι της ημέρας της εις Ξάνθην αφίξεώς μας, ουδέν είδος τροφής ή άρτου προσέφεραν εις ημάς οι ούννοι.

Εις Ξάνθην υπεχρέωσαν τον Δήμον να δίδει εις ημάς ¼ άρτον και μία κουταλιά μαγειρευμένα άνευ ελαίου όσπρια, αυτή ήτο η καθημερινή τροφή αξιωματικών και οπλιτών μας.

Την ημέραν του Πάσχα προσεφέρθη εις τους αξιωματικούς ½ κεφαλής αρνιού δι’ εκαστον, εκ μέρους του Δήμου.

Κατά την διάρκειαν της αιχμαλωσίας μας η συμπεριφορά των ούνων ήτο γενικώς κακή.

Την 4ην Μαΐου ήλθεν εις το στρατόπεδον ο Γερμανός στρατοπεδάρχης, ένας άνθρωπος των κάτεργων, και μας ειδοποίησεν ότι το γερμανικόν κράτος μας αφήνει ελευθέρους, εχωρήγησεν δε εις ημάς και τα σχετικά φύλλα ελευθερίας μας.

Εμείς μετέβημεν εις το στρατόπεδον των οπλιτών και αφού τους τακτοποιήσαμεν κατά περιφέρειας (τόπους καταγωγής) τους απεστείλαμεν εις τας εστίας των, με επίκεφαλής αξιωματικούς, οδοιπορικώς μέχρι Θεσσαλονίκης, διότι δεν υπήρχαν χρήματα δια την ενοικίασιν αυτοκινήτου, με την εντολήν να μην αποχωρίζονται καθ’ οδόν, δια τον λόγον μήπως διάφορα κακοποιά στοιχεία ή Βούλγαροι βλέποντες μεμονομένους στρατιώτας επιτίθεντο κατ’ αυτών και τους εφόνευον.

Μετά τον αποχωρισμό μας εκ των οπλιτών και των αναχωρησάντων μετά των οπλιτών αξιωματικών επιβιβάσθημεν και εμείς οι υπόλοιποι αξιωματικοί, εις επιβατικόν αυτοκίνητον, επί καταβολή του αντιτίμου δια Θεσσαλονίκην.

Εκεί, περιμέναμε την άφιξιν των οδοιπορικώς ερχομένων οπλιτών και αξιωματικών, μόλις αφίχθησαν εμερίμνησα δια την εξεύρεσιν μέσων μεταφοράς τούτων δια πάλαιαν Ελλάδα.

Τελευταίος ανεχώρησα εγώ μετά του υπασπιστού μου λοχαγού Κονδύλη Νικ. και μερικών άλλων αξιωματικών μου.

Η διαγωγή των αξιωματικών και οπλιτών του οχυρού κατά το διάστημα της αιχμαλωσίας μας υπήρξεν αρίστη, από πάσης απόψεως και είναι άξιοι παντός επαίνου.

Απολογισμός

Κατά την διεξαχθείσα μάχην του οχυρού Νυμφαίας αι απώλειαι εις άνδρας και υλικόν έχουσιν ως ακολούθως:

ΆνδρεςΥλικόν που κατεστράφηκε
7 νεκροί18 πολυβόλα
20 τραυματίαιΕις όλμος Πραντ 81 χιλιοστών
3 αεριόπληκτοι3 ολμίσκοι Στόκες
Ονομαστική κατάσταση επισυνάπτεταιΤο περισσότερο οπτικών μηχανημάτων

Περαίνων την εξιστόρησιν της διεξαχθείσης μάχης του οχυρού Νυμφαίας θεωρώ ύψιστον καθήκον να εξάρω τη γενναιότητα φιλοπατρίαν και αυτοθυσίαν τόσον των αξιωματικών όσον και των οπλιτών του οχυρού οίτινες ζώντες επί μακρόν χρονικόν διάστημα πλέον των 17 μηνών υπό συνθηκας λίαν δυσμενείς (εντός των υγρών στοών λόγω ελλείψεως οικημάτων επί της επιφανείας) επολέμησαν ως πραγματικοί απόγονοι και εφάμιλλοι των ηρώων του 21 δεχθείς από τας γερμανικός αρχάς τα συγχαρητήρια δι αυτούς.

Παρατηρήσεις

Οι καταλαβόντες το οχυρόν Γερμανοί αξιωματικοί ήσαν τόσον καλώς πληροφορημένοι επί όλων ανεξαιρέτως των απορρήτων ζητημάτων τον οχυρού ώστε άμα την άνοδω των υπέβαλον ερωτήσεις δι όλα ανεξαιρέτως τα έργα αποκαλούσες αυτά με τ’ απόρρητα συνθηματικά των.

Ο στρατιώτης του 72ου συνοριακού τομέως εκ του χωρίου Καρυδιά Κομοτηνής ονόματι Καραγκιόζης Ιωάννης καταδικάσθεις εις θάνατον δι’ αλλεπάλληλους λιποταξίας εν καιρώ πολέμου υπό του στρατοδικείου Αλεξανδρουπόλεως απέδρασε εις Βουλγαρίαν και εγένετο οδηγός των γερμανικών τμημάτων εις την περιοχήν τον οχυρού οδηγήσας αυτούς δια καταλλήλων δρομολογίων.

Ο λοχίας Καργιοκλής Αναστ. εκ Μυτιλήνης δύο μήνας προ της ενάρξεως της γερμανικής επιθέσεως ανήκον εις την δύναμιν του οχυρού εγκατέλειψε τας τάξεις των λιποτακτίσας εις το εξωτερικόν (Βουλγαρίαν). Ούτος ετύγχανε γνώστης της γαλλικής γλώσσης απόφοιτος γυμνασίου και σχεδιαστής.

Εν Αθήναις τη 15 Αυγούστου 1947

Ο ΔΙΟΙΚΗΤΗΣ ΤΟΥ ΟΧΥΡΟΥ

Αναγνωστός Αλέξανδρος
Αντισυνταγματάρχης Πεζικού

Εμφαίνουσα φονευθέντας κατά την μάχην τον οχυρού Νυμφαίας 6-8 Απριλίου 1941.

  1. Δεκανεύς Κορώνης Γεώργιος τον Δημητρίου, 1ος λόχος, κλάσεως 1939, καταγωγή – διαμονή Ελληνόπυργος Καρδίτσης, ημερομ. θανάτου 6-4-41 (πολλαπλά τραύματα δια θραυσμάτων οβίδας).
  2. Στρατιώτης Κιουλμπαξιώτης Εμμανουήλ του Κων/νον, 1ος λόχος, κλάσεως 1939, καταγωγή – διαμονή Σκόπελος Μυτιλήνης, ημερομ. θάνατον 6-4-41 (πολλαπλά τραύματα δια θραυσμάτων οβίδας).
  3. Στρατιώτης Μαλλιαράκης Ιωάννης του Γεωργίου, κλάσεως 1938, 1ος λόχος, καταγωγή – διαμονή Αρχάναι Τεμένους Ηρακλείου, ημερομ. θάνατον 6-4-41 (πολλαπλά τραύματα δια θραυσμάτων οβίδας).
  4. Στρατιώτης Τσικνάκης Γεώργιος του Θεοδώρου, 1ος λόχος, καταγωγή – διαμονή Κουμάσα Μονοφασίου Ηρακλείου, ημερομηνία θανάτου 6-4-41 (πολλαπλά τραύματα δια θραυσμάτων οβίδας).
  5. Στρατιώτης Μπάφας Γεώργιος τον Ιωάννου, 1ος λόχος, κλάσεως 1938, καταγωγή – διαμονή Βαθύπεδου Ιωαννίνων, ημερομ. θανάτου 6-4-41 (πολλαπλά τραύματα δια θραυσμάτων οβίδας).
  6. Στρατιώτης Πατίρης Ευστρατ. τον Νικολάου, λόχος διοικήσεως, κλάσεως 1939, καταγωγή – διαμονή Πλακάδος Πλωμαρίον Λέσβου, ετραυματίσθη βαρέως την πρωίαν της 6-4-41 απεβίωσε δε περί ώραν 18ην 7-4-1941.
  7. Στρατιώτης Καραγεωργίου Γεωργ. τον Ιγνατίου, κλάσεως 1939, Β’ λόχος, καταγωγή – διαμονή Σκαλοχώρι Μηθύμνης Λέσβου, ημερομ. θανάτου 7-4-41, εκ θραυσμάτων χειροβομβίδας.

Εμφαίνουσα τραυματισθέντας κατά την μάχη του οχυρού Νυμφαίας 6-8 Απριλίου 1941:

  1. Δεκανεύς Ορφανός Εμμανουήλ του Ιωάννου, κλάσεως 1938, Α’ λόχος, Γεροντομουρή Λασηθίου Κρήτης, ημερομ. τραυματισμού 6-4-41, πολλαπλά τραύματα προσώπου στόματος χειλέων γλώσσης μετ’ απώλειας της οράσεως.
  2. Στρατιώτης Μπακογιάννης Απόστολος του Σπυρίδωνος, κλάσεως 1939, Αγ. Χαράλαμπος Ευρυτανίας, ημερομ. τραυματισμού 6-4-41, λόχος διοικήσεως, κάταγμα επιπεπλεγμενον δεξιού βραχίονας τραύμα τραχείλου εκ θραύσματος οβίδας.
  3. Στρατιώτης Λελούδας Δημήτριος του Ιωάννου, κλάσεως 1939, 7ος λόχος, Αγ. Παρασκευή Μηθύμνης Λέσβου, ημερομ. τραυματισμού 6-4-41, ελαφρά τραύματα προσώπου και οφθαλμών.
  4. Στρατιώτης Πατεράκης Εμμανουήλ του Ιωάννου, κλάσεως 1938, 1ος λόχος, Σταυροχώρι Σητείας Λασηθίου, ημερομ. τραυματισμού 6-4-41, τραύμα δια πολυβόλου κάτω δεξιού γόνατος.
  5. Στρατιώτης Καλατζής Γεράσιμος του Διονυσίου, κλάσεως 1938, λόχος διοικήσεως, Αστακός Αιτωλοακαρνανίας, ημερομ. τραυματισμού 6-4-41 ελαφρά τραύματα εις την κεφαλήν εκ θραύσματος οβίδος.

6 Στρατιώτης Μπιτζεράκης Ιωάννης του Γεωργίου, κλάσεως 1938, 1ος λόχος, Αρχάναι Τεμένους Ηρακλείου, επιφαινόμενο πιέσεως αερίων 6-4-41 παρουσίασεν αριστεράν ωτίτιδαν.

  1. Στρατιώτης Χρυσαφής Ιωάννης του Γρηγορίου, κλάσεως 1939, Β’ λόχος, Πλωμάρι Λέσβου, ημερομ. τραυματισμού 7-4-41, κάταγμα αριστερού μηρού.
  2. Δεκανεύς Κεφαλάκης Αντώνιος του Γεωργίου, κλάσεως 1938, 2ος λόχος, Πρετόργια Μονοφασίου Ηρακλείου, ημερομ. τραυματισμού 7-4-41, τραύμα δεξιού άκρον ποδός ελαφρώς φλεγμοθέν.
  3. Στρατιώτης Κατραμάδος Χρήστος του Δημητρίου, κλάσεως 1939, 1ος λόχος, Μυτιλήνη Λέσβου, ημερομ. τραυματισμού 7-4-41, ελαφρά τραύματα.
  4. Στρατιώτης Πατακός Γεώργιος του Παναγιώτου, Β’ λόχος, Πολυχνίτος Πλωμαρίου Λέσβου, κλάσεως 1939, ημερομ. τραυματισμού 7-4-41, τραύμα δεξιού ημιθωρακίου.
  5. Στρατιώτης Λαγογιάννης Κωνσταντίνος του Αντωνίου, κλάσεως 1938, 1ος λόχος, Ηράκλειον Κρήτης, ημερομ. τραυματισμού 7-4-41 κακώσεις προσώπου.
  6. Στρατιώτης Καλιαμός Μιχαήλ του Ιωάννου, κλάσεως 1939, Β’ λόχος, Βασιλικά Πλωμαρίου Λέσβου, ημερομ. τραυματισμού 7-4-41, ελαφρά τραύματα κορμού.
  7. Στρατιώτης Καφετζάκης Ελευθέριος του Γεωργίου, κλάσεως 1938, Β’ λόχος, Σχοινιά Λασηθίου, πίεσις αερίων 7-4-41.
  8. Στρατιώτης Σταμπαλάς Λεωνίδας του Γεωργίου, κλάσεως 1938, Β’ λόχος, Νιοχωρόπουλον Ιωαννίνων 7-4-41, τραύμα ηνιακής χώρας μετά φαινομένων διεγέρσεως νευρικής.
  9. Στρατιώτης Δεδίδης Σιδερής του Γεωργίου, κλάσεως 1939, Κομοτηνή Ροδόπης, Β’ λόχος, ημερομ. τραυματισμού 7-4-41 ελαφραί κακώσεις οφθαλμών και τραύμα παρά την ωμοπλάτην.
  10. Στρατιώτης Μελλισόβας Θωμάς του Γεωργίου, κλάσεως 1938, Β’ λόχος, Μαυραχάδες Καρδίτσης Τρικάλων, ημερομ. τραυματισμού 7-4-41, κακώσεις ελαφραί οφθαλμών και ωτίτις.
  11. Στρατιώτης Γιάννης Δημήτριος του Ευστρατίου, κλάσεως 1939, λόχος διοικήσεως, Μυτιλήνη, διαμένει εις Αθήνας Κερασσούντος 88, ημερομ. τραυματισμού 7-4-41 ελαφραί κακώσεις οφθαλμών.
  12. Στρατιώτης Καρχιλάκης Εμμανουήλ του Φανουρίου, κλάσεως 1938, Β’ λόχος, Μιλιαράδες Πεδιάδος Ηρακλείου, ημερομ. τραυματισμού 7-4-41, κάταγμα απλούν αριστερού βραχίονας εκ πτώσεως καλωδίου χαλύβδινου θυρός οχυρού.
  13. Στρατιώτης Σαββοϊδάκης Γεώργιος του Θεοδ., κλάσεως 1938, Α’ λόχος, Αγ. Βαρβάρα Ηρακλείου, ημερομ. τραυματισμού 7-4-41, επιπόλαιον τραύμα παρά την οσφύν.
  14. Στρατιώτης Δρατσέλος Σπυρίδων του Χρήστου, κλάσεως. 1938, Β’ λόχος, Σωτήρα Τρικάλων, ημερομ. τραυματισμού 7-4-41 κάταγμα επιπεπλεγμένοι δεξιού αγκώνας.
  15. Λοχίας Κακαριάδης Λάμπρος τον Ευαγγέλου, κλάσεως 1938, λόχος Β’, Πέττα Άρτης, ημερομ. τραυματισμού 7-4-41, επιφαινόμενα εκ πιέσεως αερίων.
  16. Στρατιώτης Κιτσάκης Ιωάννης του Δημητρίου, κλάσεως 1939, Β’ λόχος, Αγ. Χαράλαμπος Ευρυτανίας, ημερομ. τραυματισμού 8-4-41 τραύμα άκρου δεξιού ποδός.
  17. Λοχίας Γούναρης Ανδρόνικος του Ευστρατίου, κλάσεως 1938, Α’ λόχος, Αγιάσος Μυτιλήνης Λέσβου, ημερομ. τραυματισμού 8-4-41 κακώσεις κνημών.

πηγη: WWII History in Greece

Related Articles

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

Αυτός ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για να μειώσει τα ανεπιθύμητα σχόλια. Μάθετε πώς υφίστανται επεξεργασία τα δεδομένα των σχολίων σας.

Back to top button

Adblock Detected

Please consider supporting us by disabling your ad blocker