ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΑ

5ο αιώνας πΧ: Στη Ναύπακτο οι εκδιωγμένοι από τους Σπαρτιάτες Μεσσήνιοι

Η μακραίωνη ιστορία της Ναυπάκτου βρίσκει τις απαρχές Της κατά την προϊστορική περίοδο και συνεχίζεται μέχρι και τη σύγχρονη εποχή. Τα αρχαιολογικά δεδομένα μαρτυρούν την κατοίκηση της περιοχής εδώ και τουλάχιστον 3 χιλιετίες με την πρώτη εμφάνισή της να γίνεται το 1104 π.Χ. ως σημείο κατασκευής πλοίων των Δωριέων απ’όπου ίσως να πήρε και το όνομά της. Η αδιάκοπη παρουσία της στον χρόνο την έφερε αρκετές φορές στο προσκήνιο των ιστορικών εξελίξεων, πολλές φορές λόγω της γεωγραφικής της θέσης και σημασίας. Αδιαμφισβήτητα, ένα κομβικό σημείο στην ιστορία της περιοχής αποτελεί ο 5ος αι. π.Χ. για παραπάνω από έναν λόγους.

 Γράφει ο Κώστας Λουκόπουλος

Για να κατανοήσουμε την κομβικότητα των γεγονότων που έλαβαν χώρα την εποχή αυτή στη Ναύπακτο, θα πρέπει αρχικά να αναφερθεί ότι την περίοδο αυτή χάνουν την κυριαρχία της περιοχής οι Λοκροί μετά από την στρατιωτική παρέμβαση του Αθηναίου στρατηγού Τολμίδη. Για τα επόμενα χρόνια, η Ναύπακτος θα ήταν υπό των έλεγχο των Αθηναίων. Ένα ιδιαίτερα σημαντικό γεγονός που έμελε να επηρρεάσει σε τεράστιο βαθμό τη Νάυπακτο λαμβάνει χώρα κατά το πρώτο μισό του 5ου αι. Αρκετά μακρυά από την περιοχή αυτή.

Το 469 π.Χ. η Πελοπόννησος πέφτει θύμα του Εγκέλαδου. Στην Σπάρτη, το σκηνικό θα πρέπει να θύμιζε Κρανίου τόπο καθώς σύμφωνα με τις πηγές έχασαν τη ζωή τους περίπου 20.000 άνθρωποι. Την αστάθεια που προκάλεσε το χτύπημα του εγκέλαδου προσπάθησαν να εκμεταλλευτούν οι είλωτες της Σπάρτης με το συντριπτικό ποσοστό αυτών να είναι Μεσσήνιοι. Με τη βοήθεια και άλλων συμμαχικών δυνάμεων από τις γύρω περιοχές επαναστατούν ενάντια των Σπαρτιατών και προσπαθούν να εισβάλλουν στην πόλη.

Παρά την άμεση αντίδραση των Σπαρτιατικών δυνάμεων που απέτρεψε τα χειρότερα, οι είλωτες δεν κάμπτονται με ευκολία. Ενδεικτική της δυσκολίας της κατάστασης ήταν και η έκκληση των Σπαρτιατών στους Αθηναίους για στρατιωτική βοήθεια. Ο Κίμων έσπευσε να βοηθήσει τους Λάκωνες στην κατάπνιξη της επανάστασης με 4000 οπλίτες, μια βοήθεια όμως που τελικά οι Σπαρτιάτες απέρριψαν καθώς εξέφρασαν φόβους για το ενδεχόμενο οι Αθηναίοι να πάρουν το μέρος των ειλώτων με σκοπό να τους βλάψουν. Οι επαναστατημένοι είλωτες οπισθοχωρούν και βρίσκουν καταφύγιο στην Ιθώμη. Μετά από αρκετούς αγώνες πετυχαίνουν να συνθηκολογήσουν με τους σαφώς πιο εμπειροπόλεμους και ικανούς Σπαρτιάτες, οι οποίοι είχαν λάβει χρισμό σύμφωνα με τον οποίο δεν θα έπρεπε να βλάψουν τους είλωτες που είχαν ζητήσει άσυλο στην Ιθώμη.

Έχοντας αυτό κατά νου, οι δυο πλευρές συνάπτουν συμφωνία η οποία είχε ως κύριο σημείο της την ασφαλή έξοδο των Μεσσηνίων ειλώτων από τη Σπαρτιατική γή δίχως να κινδυνέψει η σωματική τους ακεραιότητα. Έτσι, οι εναπομείναντες άνδρες μαζί με τις γυναίκες και τα παιδιά τους εγκατέλειψαν την πατρογονική τους γη με σκοπό την ανεύρεση ενός νέου τόπου κατοικίας. Οι Αθηναίοι που παρακολουθούσαν τις εξελίξεις αποφασίζουν να τοποθετήσουν τους εκδιωγμένους Μεσσήνιους στη νεαποκτηθείσα Ναύπακτο. Οι πηγές δεν αναφέρουν τον συγκεκριμένο αριθμό των Μεσσηνίων που κατέφθασαν στην πόλη την εποχή εκείνη, κάνουν όμως λόγο για ένα πολύ μεγάλο ποσοστό περίπου ισάξιο του πληθυσμού των Ναυπακτίων που διέμεναν τότε στην περιοχή.

Όπως είναι ευκόλως κατανοητό, επρόκειτο για μια εξέλιξη η οποία θα είχε τεράστιο αντίκτυπο στις ζωές των Ναυπακτίων του 5ου αι. π.Χ. οι οποίοι θα έπρεπε πλέον να διαχειριστούν την νέα κατάσταση που τους επιβλήθηκε και να προσαρμοστούν στις νέες συνθήκες. Όπως θα δούμε και στη συνέχεια η τοποθέτηση των Μεσσηνίων στην πόλη της Ναυπάκτου διαμόρφωσε σε αρκετά μεγάλο βαθμό τις μετέπειτα εξελίξεις με αποκορύφωμα για πολλούς, τη μάχη της Σφακτηρίας στην οποία έλαβαν μέρος αμφότεροι ως σύμμαχοι τον Αθηναίων, μια μάχη που στάθηκε αφορμή για τη δημιουργία ενός έργου τέχνης που έμελε να αντέξει στο χρόνο φέροντας της σφραγίδα των Ναυπακτίων μέχρι τις μέρες μας, τη Νίκη του Παιωνίου.

Related Articles

Back to top button
Close
Close