ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΑΝΑΥΠΑΚΤΙΑ

18 Απριλίου 1829: Η Ελληνική σημαία κυματίζει στο κάστρο της απελευθερωμένης Ναυπάκτου

Η Ναύπακτος, είχε πολύ έντονη παρουσία στον απελευθερωτικό αγώνα του 1821. Στην περίοδο της Τουρκοκρατίας επαναστάτησε αρκετές φορές, όπως το 1770, με τον αρματολό Κώστα Σισμάνη αλλά και αργότερα με τους Δαμιανό, Καναβό, Φαρμάκη και Ροντήρη, που είχαν έδρα την Ορεινή Ναυπακτία. Το Κάστρο της Ναυπάκτου, έγινε από την αρχή της επανάστασης βασικός στόχος για απελευθέρωση. Μια εκ των προσπαθειών αυτών έγινε και στις 10 Ιουνίου του 1821, με τον 23χρονο νεαρό από τους Παξούς Γιώργο Ανεμογιάννη, ο οποίος επιχειρώντας να πυρπολήσει τουρκικό πλοίο στο λιμάνι της Ναυπάκτου, έγινε δυστυχώς αντιληπτός από τους Τούρκους, συνελήφθη και αφού μεταφέρθηκε στην Τουρκική Ναυαρχίδα σουβλίστηκε και ψήθηκε ζωντανός.

Τόσο ο Άγγλος συνταγματάρχης Στανχωπ, όσο και ο Λόρδος Βύρων, είχαν επισημάνει την στρατιωτική αξία του ζωτικού πόστου της Ναυπάκτου και τη σημασία του για τον απελευθερωτικό αγώνα της Ελλάδας. Στις 24 Ιανουαρίου 1824 μάλιστα, ο Μαυροκορδάτος ανέθεσε στον Βύρωνα τη στρατιωτική εξουσία της εκστρατείας για την απελευθέρωση της πόλης, όμως δυστυχώς ο Βύρωνας αποβίωσε προτού πραγματοποιήσει τους σχεδιασμούς του.

Η Ναύπακτος, με πρώτη γραμμή άμυνας το περιμετρικό τείχος, που αρχίζει από την κορυφή της Ακρόπολης, το λεγόμενο τότε Ιτς Καλέ, και καταλήγει στο λιμάνι με τρείς πλάγιες έξοδες: μια στα Μποτσαρέϊκα, μια δεύτερη κοντά στον Άγιο Δημήτριο, και μια τρίτη έξοδο ψηλά στο Φαλτσοπόρτι.Δεύτερη γραμμή άμυνας, το τείχος στο ύψος του Ρολογιού, όπου συναντάμε ανεβαίνοντας τη Σιδηρόπορτα με τη βρύση αριστερά. Τρίτη πιο πάνω από την Τάπια του Τσαούση, με το τείχος που εκτείνεται νότια της Ακρόπολης με τη μικρότερη σιδερόπορτα, πάνω απ’ την οποία υπάρχει εντοιχισμένη η πλάκα με τα λιοντάρια της Βενετίας. Τέταρτη γραμμή, το τείχος καθώς ανηφορίζουμε προς τον Προφήτη Ηλία, και πέμπτη, λίγο πιο πάνω απ’ το εκκλησάκι, το τείχος απ’ όπου αρχίζει η ανηφοριά με το καλντερίμι, ως τελευταία γραμμή άμυνας, οχυρωμένη και προστατευμένη από το κάστρο της, με τα βαριά κανόνια, ήταν το ορμητήριο ,το καταφύγιο αλλά και ο σταθμός ανεφοδιασμού του Τουρκικού στόλου, που, ελέγχοντας τον Κορινθιακό, τον Πατραϊκό και το Ιόνιο, επεξέτεινε την τουρκική κυριαρχία στην ευρύτερη αυτή περιοχή της Δυτικής Στερεάς και στη θάλασσα της.

Οι μάχες στην ευρύτερη περιοχή της Ρούμελης σήμαναν το τέλος της τουρκικής κατοχής στη Στερεά Ελλάδα, στην οποία οι Τούρκοι κατείχαν μόνο τα φρούρια της Ναυπάκτου, του Αντιρρίου, και του Μεσολογγίου, και την ανατροπή των σχεδίων για τον περιορισμό του ελεύθερου ελληνικού κράτους, σε μόνη την Πελοπόννησο με τον καθορισμό ως οριοθετικής γραμμής του Ισθμού της Κορίνθου. Γι αυτό και η μεγάλη στρατιωτική πίεση ασκήθηκε το 1828 και στις αρχές του 1829, ενόψει των διπλωματικών ζυμώσεων, για να δημιουργηθούν τετελεσμένα γεγονότα με στρατιωτικά μέσα. Στα μέσα αυτά περιλαμβάνεται και η εκστρατεία κατά της Ναυπάκτου, που θεωρούταν το προπύργιο και η κατοχή της θα βάρυνε στην απόφαση των προστάτιδων δυνάμεων, για τον καθορισμό των ορίων του νέου Ελληνικού κράτους.

Στις 25 Φεβρουαρίου 1829, ο πληρεξούσιος τοποτηρητής του Κυβερνήτη στην περιοχή, Αυγουστίνος Καποδίστριας διέταξε τον αποκλεισμό των φρουρίων της Ναυπάκτου, του Αντιρρίου και του Μεσολογγίου, που κατείχαν ακόμη οι Τούρκοι, για να είναι, εν όψει της Διάσκεψης των προστατών ελεύθερη η Στερεά Ελλάδα. Το πρωί της 12 Μαρτίου 1829 πλησίασαν το Αντίρριο η φρεγάτα «Ελλάς», στην οποία επέβαινε ο Τοποτηρητής, και μερικά άλλα πλοία, ενώ από ξηράς η χιλιαρχία του Κίτσου Τζαβέλλα και το ιππικό του Χατζηχρήστου. Μετά από σφοδρό κανονιοβολισμό, παραδόθηκε την επομένη το φρούριο. 

Η πτώση του Αντιρρίου και η ακριβής τήρηση των όρων του πρακτικού της παράδοσης, ενθάρρυνε την παράδοση της Ναυπάκτου, που πραγματοποιήθηκε μετά στενή πολιορκία και ανηλεή βομβαρδισμό του φρουρίου της. Η τουρκική φρουρά της πόλης, αποτελούμενη από πέντε χιλιάδες στρατιώτες υπό τον Κιορ Ιμπραήμ Πασά, φάνηκε προς στιγμήν, ότι θα προβάλλει σθεναρή αντίσταση. Για το λόγο αυτό, τα Ελληνικά σώματα, υπό τον Ν. Τζαβέλλα, τον Φαρμάκη και τον Μαστραπά περίζωσαν το φρούριο, το Ιππικό υπό τον Χατζηχρήστο, κατεδίωξε τους εκτός των τειχών της πόλης Τούρκους στρατιώτες, για να κλειστούν τελικά και αυτοί στο κάστρο, ενώ το πολεμικό «Ελλάς» με πλοίαρχο τον Ανδρέα Μιαούλη και τα άλλα μικρότερα πλοία, κανονιοβολώντας το φρούριο, απέκοπταν κάθε επικοινωνία της πόλης.

Ο Κασομούλης, στα Στρατιωτικά του Ενθυμήματα, περιγράφει ως εξής την πολιορκία: Η πρώτη χιλιαρχία του Κίτσου Τζαβέλλα και τα σώματα του Φαρμάκη και του Μαστραπά κατέλαβαν τη δεξιά πλευρά προς το κάστρο, από το Κεφαλόβρυσο, μέχρι το Ιτς Καλέ . Ο Χατζηχρήστος με το ιππικό του και το σώμα του Βέρη αναπτύχθηκαν στην αριστερή πλευρά, από τη θάλασσα και μέχρι την κορυφή του, ενώ το πυροβολικό κατέλαβε τον πάνω από το κάστρο λόφο, που λεγόταν «του Βρανά η Ράχη», η λεγομένη σήμερα Βαρναράχη, αναγκάζοντας τους Τούρκους να αποσυρθούν με αποτέλεσμα ο στρατηγικός για την πολιορκία αυτός λόφος να περιέλθει στους Έλληνες.

Οι Έλληνες, κατανοώντας, ότι δεν ήταν δυνατή η από τα βόρεια εισβολή, επιχείρησαν να κατασκευάσουν υπόνομο, για να γκρεμίσουν το τείχος στο κυριότερο μέρος του, Κατά τις ημέρες αυτές της πολιορκίας, έφθασε προ της Ναυπάκτου, εκτιμώντας την ευρύτερη σημασία των πολεμικών αυτών επιχειρήσεων για τον καθορισμό των ορίων του νέου κράτους και ο Κυβερνήτης Ιωάννης Καποδίστριας, επιβαίνοντας στο ατμοκίνητο πολεμικό «Ερμής».

Ο Φρούραρχος της Ναυπάκτου Κιορ Ιμπραήμ Πασάς , αντιλαμβανόμενος ότι πλέον έχει φθάσει το τέλος, έστειλε στον Κυβερνήτη τον Αχμέτμπεη, ζητώντας δεκαήμερη ανακωχή για να κερδίσει χρόνο. Ο Καποδίστριας, εκμεταλλευόμενος την ευκαιρία, διερμήνευσε στον φρούραρχο, ότι υπάρχουν ελπίδες αποχώρησης των τουρκικών στρατευμάτων με ασφάλεια. Έτσι ,στις 11 Απριλίου, υπεγράφη ανακωχή και ο Κυβερνήτης, αφού την επικύρωσε, αναχώρησε για τη Βοστίτσα, το σημερινό Αίγιο.

Μετά την πολιορκία μερικών ακόμη ημερών, απελπισμένος ο Πασάς για τη σκοπιμότητα της συνέχισης της άμυνας, διεμήνυσε στον Τοποτηρητή Καποδίστρια, ότι, αν υπάρξουν εγγυήσεις για την εξασφάλιση της φρουράς και των επιθυμούντων να εγκαταλείψουν την πόλη, είναι πρόθυμος να παραδώσει το φρούριο. Υπογράφτηκε έτσι το συμφωνητικό της παράδοσης, κατά το οποίο μάλιστα οι τουρκικές οικογένειες θα μεταφερόταν με πλοία στην Πρέβεζα, με δαπάνη της Ελληνικής κυβέρνησης, οι στρατιώτες θ’ αναχωρούσαν από ξηράς, ενώ οι Ελληνικές δυνάμεις δεν θα πλησίαζαν το φρούριο προτού εξέλθουν όλοι οι Τούρκοι.

Η καθυστέρηση, λόγω της προεργασίας για τη μεταφορά των τουρκικών οικογενειών με πλοία και την έξοδο των τουρκικών στρατιωτικών δυνάμεων, ανάγκασε τον Καποδίστρια να αξιώσει την επίσπευση της παράδοσης της πόλης, εν όψει των διαβουλεύσεων για τον καθορισμό της έκτασης, και των ορίων του νεοελληνικού κράτους, η οποία πραγματοποιήθηκε την 18η Απριλίου με την έπαρση της ελληνικής σημαίας, στην κορυφή του κάστρου της ελεύθερης πια πόλης. Την επομένη, επισκέφτηκε την Ναύπακτο ο κυβερνήτης Ιωάννης Καποδίστριας, επιβαίνοντας στη φρεγάτα «Ελλάς» για να χαρεί «επί τόπου δια των ιδίων οφθαλμών την νίκη εκείνην των ελληνικών όπλων», όπως γράφει ο ακαδημαϊκός Διονύσιος Κόκκινος στην ιστορία του για την Ελληνική επανάσταση.

Τόση ήταν η σημασία της πολιορκίας και της άλωσης της Ναυπάκτου για την επέκταση των ορίων του νέου ελληνικού κράτους, ώστε η Κυβέρνηση εκφράζοντας τη χαρά και την ικανοποίηση όλων των Ελλήνων, διένειμε δώρα στο στρατό, για την επιτυχία του αυτή. Στους στρατιώτες της ξηράς 45.000 γρόσια, στους ναύτες του στόλου 15.000 και στους τακτικούς και το πυροβολικό 4.000 γρόσια, παρότι η οικονομική κατάσταση της χώρας , τελούσε υπό δεινή δοκιμασία. Η απελευθέρωση της Ναυπάκτου, υπήρξε ιστορικό γεγονός για την εξέλιξη του απελευθερωτικού αγώνα πέραν των άλλων και γιατί προπαρασκεύασε την παράδοση των φρουρίων του Μεσολογγίου και του Αιτωλικού .

Στην σημασία του γεγονότος αυτού, αναφερόμενος ο Σπυρίδων Τρικούπης έγραψε: «Η Άλωσις της Ναυπάκτου στερέωσε τον αγώνα κατά την Στερεάν Ελλάδα και απήλπισεν όλους στην δυτικήν Ελλάδα Τούρκους, οίτινες εγκαταλιπόντες όσας κατείχον εν αυτή θέσεις, εκτός των εν Μεσολογγίω και Αιτωλικώ, ανεχώρησαν εις Πρέβεζαν, ενώ, η ελευθέρωσις της Ναυπάκτου προετοίμασεν την του Μεσολογγίου «.

Tags

Related Articles

Back to top button
Close
Close