OPINIONΑΠΟΨΕΙΣ

ΕΝΦΙΑ vs Council tax (εμπειρίες)

Γράφει για το npress.gr ο Γιάννης Αναγνωστόπουλος

Μια από τις κουβέντες που θα ανοίξει την επομένη των εκλογών με την νέα κατά όπως δείχνουν τα πράγματα κυβέρνηση, θα είναι και εκείνη του ΕΝΦΙΑ. Ενός φόρου που ήρθε μέσω της κρίσης και έριξε από τα σύννεφα πολλούς συμπολίτες μας που μέχρι πρόσφατα είχαν την αίσθηση πως η κληρονομιά ή ή αγορά του μπετόν αρμέ είναι μια αγελάδα που προσφέρει ατελείωτο γάλα με σχεδόν μηδενικό κόστος πέρα της αρχικής επένδυσης. 

Η εισαγωγή είμαι σίγουρος πως θα “ανασηκώσει” πολλά φρύδια κατά την γνωστή αγγλοσαξωνική έκφραση αφού φέρνει κάποιες ιδέες και έννοιες που σε μια πρώτη ανάγνωση κατά τα γνωστά Ελληνικά πράγματα είναι ανήκουστες. Άλλωστε η περιουσία “μας” και το κεραμίδι “μας” είναι ιερά. Τα έχουμε πληρώσει ή η γιαγιά μας στις τράπεζες. Έχουμε πληρώσει φόρο για αυτά κληρονομιάς ή αγοράς .Σωστά; Τι ακριβώς σημαίνει η ετήσια φορολόγησή της μέσω του ΕΝΦΙΑ; Δεν παραβιάζει το ιερό της ιδιοκτησίας; Δεν είναι διπλοφορολόγηση μιας  είδη φορολογημένης οικονομικής οντότητας; Χαράτσι; Αυτά είναι μερικά από τα ερωτήματα/επιχειρήματα που ακούγονται συχνά σε κουβέντες που αφορούν το θέμα. 

Πρόσφατα ο Κυριάκος Μητσοτάκης, έφερε ως πρόταση την μεταφορά του ΕΝΦΙΑ στην δικαιοδοσία των δήμων. Αν εξαιρέσουμε τις όποιες τεχνικές συνταγματικές ενστάσεις που κάποιος μπορεί να έχει και λαμβάνοντας υπόψιν την ήδη καταπατημένη υπόσχεση του Αλέξη Τσίπρα περί κατάργησης της νέας αυτής φορολογίας, μπορούμε να καταλήξουμε αβίαστα σε δύο πιθανά συμπεράσματα. Είτε η πολιτική ηγεσία του τόπου τρελάθηκε και δεν καταλαβαίνει το απλό των επιχειρημάτων μας ενάντια στον ΕΝΦΙΑ όπως αυτά επιγραμματικά τα περιέγραψα νωρίτερα ή αντιλαμβάνεται πως ο ΕΝΦΙΑ με την οποιαδήποτε του μορφή είναι κάτι “καλό” και χρήσιμο για τις κοινωνίες του πρώτου κόσμου, τουλάχιστον εκεί κατατασσόμαστε ακόμα,  με κάποια χρησιμότητα που μας διαφεύγει ως σύνολο. Γενικά δεν θεωρώ πως οι πολιτικές ηγεσίες τρελαίνονται ή πουλιόνται στους Soros και στους Σωραίους και συνεπώς με βάση τις εμπειρίες μου από την 25ετή ζωή εκτός Ελλάδας στο άνδρο του Ευρωπαϊκού φιλελευθερισμού, μπορώ να δω και να καταλάβω το σκεπτικό.

Στην Βρετανία λοιπόν ο ΕΝΦΙΑ δεν ονομάζεται ΕΝΦΙΑ ούτε ENFIA αλλά council tax. Γνωρίζω την ένσταση πως άλλο το ΕΝΦΙΑ και άλλο ο δημοτικός φόρος. Όμως είναι έτσι;

1. Και μόνο τα 3δις επιχορήγηση στους δήμους το χρόνο από το Ελληνικό δημόσιο ταμείο, ποσό ίσο με τις εισροές του ΕΝΦΙΑ, φτάνει για να καταδείξει πως απλά διαφέρουν στον τρόπο είσπραξης. 

2. Η πρόταση Μητσοτάκη από μόνη της δείχνει πως το πρόβλημα δεν είναι στο αν οι πολίτες θα πρέπει να δώσουν χρήματα αλλά στο κανάλι είσπραξης. 

3. Ο ΕΝΦΙΑ δεν είναι ανταποδοτικός ενώ ο δημοτικός φόρος είναι. Αυτό φυσικά θα ίσχυε αν η χώρα ήταν ήδη αποκεντρωμένη. Αν τους δρόμους όλους, τον ηλεκτροφωτισμό, και της υπηρεσίες αστυνόμευσης, παιδείας και υγείας, τους καθόριζαν οι δήμοι. Από την στιγμή οι δήμοι κατά γενική ομολογία ασχολούνται μόνο με παιδικές χαρές, παρελάσεις και υπηρεσίες πρασίνου,οι υπόλοιπες παροχές προσφέρονται από το κράτος και άρα είναι λογικό και επόμενο ως τώρα κομμάτι των “δημοτικών” φόρων να τους εισπράττει το κράτος. 

3α. Σιγά της παροχές που κάνει το κράτος. Η ποιότητα των παροχών έχει σχέση με την τιμή τους. Είναι πολύ μεγάλη κουβέντα το θέμα της ποιότητας των παροχών. Το σίγουρο είναι πως για μια χώρα του πρώτου κόσμου, η τιμή που πληρώναμε και πληρώνουμε είναι πολύ χαμηλή.

4. Μα έχω πληρώσει φόρο για το σπίτι όταν το αγόρασα ή πλήρωσε ο πατέρας μου το 50 που το αγόρασε ή μέσω του φόρου κληρονομιάς. Αλήθεια, η υπεραξία που απέκτησε το ακίνητο από τότε φορολογήθηκε; Και όταν εμείς οι ίδιοι στα χρόνια πριν την κρίση εισπράτταμε την υπεραξία αυτή μέσω “αέρα” για καταστήματα ή 200% επιπλέον της αντικειμενικής για κατοικίες, είχαμε την ίδια άποψη;  

Ας δούμε λοιπόν ποιο είναι το καθεστώς που υπάρχει επιγραμματικά στο θέμα council tax το οποίο θεωρώ πως είναι ταυτόσημη έννοια με τον ΕΝΦΙΑ:

1. Οι πόλεις χωρίζονται σε περιοχές “αντικειμενικών” κριτηρίων από τους ίδιους τους δήμους. Στην περίπτωσή μας έχουμε μπάντες από Α μέχρι G όπου Α είναι η πλέον υποβαθμισμένες με ετήσια τιμή δημοτικών τελών 800 περίπου λίρες και G οι πλέον “χλιδάτες” με τιμή ετήσια 3000 λιρών.

2. Το council tax πληρώνεται πάντα από τον κάτοικο του ακινήτου είτε αυτός είναι ο ενοικιαστής είτε ο ιδιοκτήτης. Καταλαβαίνουμε πως προφανώς ένας νέος φρέσκος στην αγορά εργασίας δεν θα σκεφτεί ποτέ να νοικιάσει σπίτι σε περιοχή μπάντας G γιατί το άθροισμα ενοικίου και council tax θα είναι απαγορευτικό. Κάντε τις αναγωγές σας πως λειτουργεί αυτό στο θέμα κινητικότητας του κόσμου και πόσο δύσκολο είναι κάποιος νέος  να αποδεχτεί κληρονομιά κατοικίας σε μια περιοχή με 3000 το χρόνο δημοτικά τέλη. Στο παρακάτω link θα βρείτε τις τιμές του council σε μια πόλη ανάλογα την μπάντα https://www.aberdeencity.gov.uk/services/council-tax/view-council-tax-bands

3. Το council tax δεν καταβάλετε από τον ιδιοκτήτη αν το σπίτι είναι “μη κατοικήσιμο” το οποίο διαφέρει από το “ακατοίκητο”. Ο μόνος τρόπος να μην είναι κατοικήσιμο ένα σπίιτ είναι να μην έχει έπιπλα και ήδη υγιεινής. Προσφάτως όμως όπως θα δείτε και από την εικόνα παραπλεύρως, ακόμα και σε ακατοίκητο σπίτι το council tax επανέρχεται 100% ως πρόστιμο “μη ενοικίασης”. Προφανώς εδώ επικρατεί η ανάγκη να υπάρχει προσφορά στέγης και ελέγχου των τιμών των ενοικίων παρά το δικαίωμα “να κάνω ότι θέλω στο δικό μου σπίτι”. 


Τι καλύπτει το council tax; Το ερώτημα είναι καίριο γιατί απαντάει εμμέσως στο θέμα της ανταποδοτικότητας που ΔΕΝ αναγνωρίζουμε στον Ελληνικό ΕΝΦΙΑ:

1. Μισθούς δασκάλων και συντήρηση σχολείων,

2. Πυροσβεστική, και αστυνομίας πέρα της βασικής που παρέχεται από το κράτος ως υπόβαθρο.

3. Λογιστική υποστήριξη

4. Αποκομιδή σκουπιδιών

5. Υπηρεσίες πρασίνου, δρόμων και φωτισμού

6. Πρόνοια και παροχή στέγης σε ευπαθείς ομάδας.

7. Πολεοδομία   
Όπως καταλαβαίνουμε, και μόνο τα σημείο 1 και 7 καλύπτουν σχεδόν του 50% του κύκλου εργασιών των Ελληνικών υπουργείων παιδείας και ΥΠΕΧΩΔΕ.


Είναι αυτό ένα σύστημα δικαιότερο; Δεν υπάρχει απάντηση πέρα από το ότι εφαρμόζεται σχεδόν παντού στην Ευρώπη. Συνήθως κράτη που δεν έχουν ΕΝΦΙΑ ή council tax, παίρνουν από αλλού πόρους. Στην Μάλτα για παράδειγμα η παντοδύναμη ENEMA, κάτι σαν την ΔΕΗ, χρεώνει 0.50 cents την KWh για τους ίδιους λόγους.
Ένα πράγμα πρέπει να έχουμε στο μυαλό μας. Η σύγχρονες κοινωνίες  έχουν σημαντικά μεγαλύτερες ανάγκες σε υποδομές, αισθητική τους και κυρίως σε ασφάλεια των υποδομών αυτών. Οι ανάγκες αυτές δεν μπορούν να καλυφθούν πλέον με μαγικές λύσεις εξορκισμού των κακών προσπαθώντας να κρατηθεί το κόστος χαμηλό παράλληλα. Ακόμα και αν ένα κακό και αναποτελεσματικό κράτος κρατήσει τον ΕΝΦΙΑ για την πάρτι του μη ανταποδοτικά, οι δήμοι αργά ή γρήγορα θα πρέπει να προβούν σε μια αναγκαία και κατακόρυφη αύξηση των τελών τους για να διατηρήσουν το επίπεδο διαβίωσης σε αυτό του πρώτου κόσμου. Οι επικίνδυνες μη συντηρημένες παιδικές χαρές, οι δρόμοι παγίδες, ακόμα και θέματα πυρασφάλειας και αστυνόμευσης, χρειάζονται χρήματα που τα τέλη του Δήμου μέσω της ΔΕΗ δεν μπορούν να καλύψουν. Αν μπορούσαν δεν θα χρειάζονταν άλλωστε η κρατική επιχορήγηση των 3δις το χρόνο και συνεπώς τον ΕΝΦΙΑ που αποδίδει τόσα. Το κράτος από την άλλη πλευρά, δεν μπορεί να έχει άποψη για αντικειμενικούς λόγους ούτε για τις οικιστικές ιδιαιτερότητες της κάθε πόλης ούτε για τις ανάγκες παιδείας και υποδομών. Έτσι στην προσπάθειά του να νομοθετήσει γενικά, δημιουργεί νόμους Φρανκενστειν που δεν ικανοποιούν κανέναν και καταναλώνουν πόρους σε σπατάλες και αποτυχημένα ολιστικά projects.

Είναι λύση η μεταφορά του ΕΝΦΙΑ στους δήμους; Μπορεί, αλλά το θέμα πριν είναι να κατανοήσουμε πως τα μεταξωτά εσώρουχα του δυτικού τρόπου ζωής χρειάζονται και τα αναλόγως οικονομικά επιδέξια οπίσθια. Τέτοια βρίσκονται είτε το θέλουμε είτε όχι στις υπεραξίες που έχουν εγκλωβιστεί από την δεκαετία του 50 στα μπετά. Φόροι όπως ο ΕΝΦΙΑ ή oι αυξημένοι δημοτικοί βοηθούν στον απεγκλωβισμό και στην κινητικότητα κεφαλαίων. Για να το πω απλά, είναι καλύτερα να το πουλήσεις το διαμέρισμα αν δεν μπορείς να πληρώσεις τον ΕΝΦΙΑ ή τα δημοτικά τέλη και να το πάρει κάποιος που μπορεί παρά να το έχεις κλειστό περιμένοντας τον επόμενο νόμο Κατσέλη (extreme παράδειγμα) στερώντας νέους που έχουν ανάγκη από στέγη ή από μία περιοχή πρασίνου που μπορεί ο νέος ιδιοκτήτης να το μετατρέψει. 


Το θέμα είναι τεράστιο, όμως  υπάρχουν λύσεις που έχουν δοκιμαστεί και δουλεύουν. Δεν είναι φτηνές αλλά μήπως τα ιδεολογικά και συναισθηματικά μας ταμπούρια και τοτέμ μας προσέφεραν μέχρι τώρα κάποιο καλύτερο οικιστικό, οικονομικό και κυρίως ασφαλές περιβάλλονv; Όλα αυτά βέβαια με την προϋπόθεση πως θέλουμε αυτόν τον δυτικό τρόπο ζωής και δεν προτιμάμε μια λογική πτωχής πλην μικρής και τίμιας χώρας προς όφελος μια στενά ατομικής μας ευημερίας με όρους κυβικών μπετού per capita. 

Related Articles

Back to top button