Χωρίς κατηγορία

Μεσσαλίνα και Αγριππίνα: Οι ακόλαστες σύζυγοι του αυτοκράτορα Κλαύδιου

Ο Γάιος Τιβέριος Κλαύδιος στάθηκε πολύ τυχερός που έγινε αυτοκράτορας της Ρώμης πράγμα που το όφειλε στους Πραιτωριανούς.
Όσο τυχερός στάθηκε στο αξίωμά του τόσο άτυχος στάθηκε στην επιλογή των συζύγων του. Η Μεσσαλίνα ήταν μία επικίνδυνη γυναίκα που μόνο προβλήματα δημιουργούσε στον Κλαύδιο με την άστατη ζωή της. Η Αγριππίνα από την άλλη μεριά αδίστακτη, διεφθαρμένη και ήταν αυτή που τον οδήγησε στο θάνατο.
Messaline_2
 
Μεσσαλίνα – Η νυμφομανής αυτοκράτειρα που έκανε την πόρνη και εξέδιδε τις πλούσιες γυναίκες της Ρώμης. 
Άπληστη, αδίστακτη και σεξουαλικά αχόρταγη. Όποιος της αντιστεκόταν, κατέληγε νεκρός. Ήταν η Μεσσαλίνα, η σύζυγος του Ρωμαίου Αυτοκράτορα Κλαύδιου. Προερχόταν από αριστοκρατική γενιά, απόγονος του Μάρκου Αντώνιου και ξαδέρφη του Αυτοκράτορα Καλιγούλα. Παντρεύτηκε τον Κλαύδιο το 39 μ.Χ., πριν ο σύζυγός της γίνει αυτοκράτορας. Η Μεσσαλίνα ήταν μία πανέμορφη νεαρή με μεγάλες φιλοδοξίες και ο Κλαύδιος ένας φιλήσυχος πενηντάρης.  Ακόμα και η μητέρα του τον αποκαλούσε «τέρας», εξαιτίας της ασχήμιας του. Τραύλιζε, μπέρδευε τα λόγια του και σάλια έβγαιναν απ’ το στόμα του όταν μιλούσε. Δεν ήταν ο άνδρας που θα μπορούσε να ικανοποιήσει ή να ελέγξει την ατίθαση Μεσσαλίνα. Τα πρώτα χρόνια του γάμου τους κύλησαν ήρεμα. Απέκτησαν δύο παιδιά, την Κλόντια Οκτάβια που παντρεύτηκε τον Αυτοκράτορα Νέρωνα και τον Βρετανικό, που δολοφονήθηκε απ’ τον Νέρωνα για το θρόνο.
61429
Έγινε περιβόητη για την έκλυτη ζωή της, τις πολιτικές της ραδιουργίες και τη σκληρότητα απέναντι στους αντίπαλους της. Εξασκούσε μεγάλη επιρροή στο σύζυγό της Κλαύδιο και, θέλοντας να τη διατηρήσει, σκότωσε την Ιουλία, την αδελφή του Καλιγούλα που ήταν πολύ όμορφη και γι’ αυτό τη ζήλευε.
61431
Η συμπεριφορά της ήταν απάνθρωπη προς τους πολιτικούς αντιπάλους της, που τους εξαφάνιζε όπως και πολλούς εραστές της. Τόλμησε να παντρευτεί το Γάιο Σίλιο, για να πάρει αυτός τη θέση του Κλαύδιου. Ήρθε σε σύγκρουση με τους απελεύθερους, δηλαδή πρώην δούλους, Πολύβιο και Νάρκισσο. Κατόρθωσε να σκοτώσει τον πρώτο, αλλά ο Νάρκισσος σκότωσε κι αυτήν και το Σίλιο. Πέθανε 33 χρονών το 48μ. Η προσφορά της στη φιλοσοφία ήταν ότι είχε στείλει οχτώ χρόνους εξορία στην Κορσική το στωικό Σενέκα.
61432
 
ΑΓΡΙΠΠΙΝΑ –  Υπέρμετρη φιλοδοξία
Εδωσε ζωή στον Νέρωνα και εκείνος έβαλε τέλος στη δική της. Η Αγριππίνα, η μητέρα του αυτοκράτορα, κατέχει σημαντική θέση στην ιστορία της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας. Πρωταρχικός της στόχος  ήταν η ανάρρηση του γιου της Νέρωνα στον θρόνο. Για να το επιτύχει εξύφανε τις πιο φρικαλέες πλεκτάνες. Αλλά η φιλοδοξία της και η αγάπη της για τον Νέρωνα έγιναν και η καταστροφή της.
12056467
Η επίδραση της πατρικής φιγούρας υπήρξε καθοριστική στη ζωή της Αγριππίνας. Ηταν κόρη του δημοφιλούς και αξιοσέβαστου στρατηγού Γερμανικού. Γεννήθηκε το έτος 16 μ.Χ. κατά τη διάρκεια μιας εκστρατείας του πατέρα της στην περιοχή που καταλαμβάνει σήμερα η γερμανική πόλη της Κολονίας (δηλαδή αποικίας, στα λατινικά), ένα όνομα που έδωσε η ίδια η Αγριππίνα στο μέρος αυτό όταν παντρεύτηκε τον Κλαύδιο και έγινε αξιότιμη αυτοκράτειρα. Στη μνήμη της, ως παιδιού γεννημένου ανάμεσα σε πολεμιστές, θα πρέπει να χαράχθηκε ανεξίτηλα η μορφή του πατέρα της Γερμανικού, που πέθανε σε ηλικία 34 χρόνων, όταν αυτή ήταν μόλις τεσσάρων.
ContentSegment_12056498$W1000_H0_R0_P0_S1_V1$Jpg
Η Αγριππίνα η πρεσβύτερη καταφθάνει στο Βρινδήσιο κρατώντας τις στάχτες του συζύγου της, στρατηγού Γερμανικού, ο οποίος πέθανε σε ηλικία 34 ετών. Δεξιά της διακρίνεται η τετράχρονη, τότε, Αγριππίνα η νεότερη (CΟRΒΙS/ΑΡΕΙRΟΝ)

Ολη η Ρώμη σεβόταν τον γενναίο και ευγενή στρατηγό. Ζούσε πάντα μακριά από την αυλή κατακτώντας θησαυρούς και περιοχές για τους Ρωμαίους χωρίς να απαιτεί τίποτε για τον ίδιο. Επιπλέον, ήταν ανιψιός του Αυγούστου και προοριζόταν να τον διαδεχθεί στον θρόνο μετά τον θάνατό του, τόσο λόγω της καταγωγής του όσο και χάρη στις στρατιωτικές του ικανότητες. Τα πράγματα όμως δεν έγιναν έτσι. Ο Γερμανικός ήταν υπερβολικά σεμνός για να διεκδικήσει τον θρόνο και βρισκόταν υπερβολικά μακριά από το κέντρο εξουσίας, με αποτέλεσμα τη θέση του να καταλάβει ο πανούργος Τιβέριος.

Για την αγαπητή προσωπικότητα του Γερμανικού έχουμε τη μαρτυρία του Σουητώνιου: «Το παράστημα και η ρώμη του ήταν ασυναγώνιστα και το πνεύμα του εξαιρετικά καλλιεργημένο με γνώσεις της ρωμαϊκής και ελληνικής ρητορικής τέχνης και λογοτεχνίας. Διέθετε σπάνια ευγένεια και μιαν αξιοθαύμαστη τάση, όντας σίγουρος για την επιτυχία του, να κατακτά την εύνοια και την αγάπη των ανθρώπων». Ολα αυτά όμως δεν του χρησίμευσαν και πολύ. Η μικρή του κόρη θα πρέπει να απεκόμισε ένα καλό μάθημα από αυτή την αποτυχία και την προδοσία. Σε όλη της τη ζωή η Αγριππίνα μοιάζει να προσπαθεί να απαλλαγεί από την αποτυχία του πατέρα της μέσω της ανέλιξης του γιου της.
Γκραβούρα του 19ου αιώνα που αναπαριστά τον γιο της Αγριππίνας, αυτοκράτορα της Ρώμης Νέρωνα (επάνω δεξιά), να παραλαμβάνει το νεκρό σώμα της μητέρας του, την οποία ο ίδιος είχε δολοφονήσει (GΕΤΤΥ ΙΜΑGΕS/ΙDΕΑL ΙΜΑGΕ)
Γκραβούρα του 19ου αιώνα που αναπαριστά τον γιο της Αγριππίνας, αυτοκράτορα της Ρώμης Νέρωνα (επάνω δεξιά), να παραλαμβάνει το νεκρό σώμα της μητέρας του, την οποία ο ίδιος είχε δολοφονήσει (GΕΤΤΥ ΙΜΑGΕS/ΙDΕΑL ΙΜΑGΕ)
Ο τρόμος για τον Τιβέριο
Οπως ήταν αναμενόμενο, ο Γερμανικός δεν διαμαρτυρήθηκε αλλά ορκίστηκε υπακοή στον νέο άρχοντα. Πέντε χρόνια αργότερα, κατά τη διάρκεια ενός ταξιδιού αναψυχής με τη γυναίκα του και τα παιδιά του στην Αίγυπτο, πέθανε αιφνίδια διασχίζοντας την Αντιόχεια.
Ο νέος αυτοκράτορας, ο Τιβέριος, φθονούσε την υστεροφημία του Γερμανικού και η χήρα του, η Αγριππίνα η πρεσβύτερη, ένιωθε τρόμο και οργή απέναντι στον σφετεριστή του θρόνου. Ο Τιβέριος είδε σε αυτήν και στους απογόνους της μιαν απειλή για την εξουσία του και για να ξεφορτωθεί την επίμονη χήρα, που απαιτούσε από εκείνον να φροντίσει τα παιδιά της και να διασφαλίσει την προστασία τους, την εξόρισε. Η Αγριππίνα η πρεσβύτερη πέθανε στην εξορία από τις κακουχίες και την πείνα. Εξαιτίας του Τιβέριου πέθαναν επίσης δύο αδελφοί της Αγριππίνας, ο Δρούσος και ο Νέρωνας. Από αυτά τα εγκλήματα ο μοναδικός γιος του Γερμανικού που επιβίωσε ήταν ο Καλιγούλας. Αυτός και οι αδελφές του, μεταξύ των οποίων και η δεκαοκτάχρονη τότε Αγριππίνα, ζούσαν έκτοτε καταδιωγμένοι από τον καχύποπτο αυτοκράτορα Τιβέριο.
Το έτος 37, ενόσω ο Τιβέριος χαροπάλευε, ο Καλιγούλας έσπευσε να του αφαιρέσει τη σφραγίδα από το δάχτυλο, σύμβολο διαδοχής, αλλά ο Τιβέριος ανέκαμψε αιφνίδια και ο διοικητής της πραιτωριανής φρουράς τον υπέβαλε σε δραστική ευθανασία πνίγοντάς τον με ένα μαξιλάρι. Ο Καλιγούλας έγινε τότε δεκτός στη Ρώμη ως ο απελευθερωτής από τον τύραννο.  Σε αυτό το κλίμα μεγάλης ανακούφισης και ελευθερίας για τη μητέρα του την Αγριππίνα γεννιέται ο μικρός μας Νέρωνας.
Καθώς η Αγριππίνα είναι η αγαπημένη αδελφή του Καλιγούλα, με τον οποίο διατηρούσε αιμομικτικές σχέσεις από την παιδική τους ηλικία, όλος ο κόσμος σκέφτεται ότι το μωρό είναι του Καλιγούλα, αλλά ο Νέρωνας βγήκε φτυστός ο πατέρας του, ο σκληρός και ύπουλος σύζυγος της Αγριππίνας, ο Δομίτιος Αχενόβαρβος. Ο ερχομός του Νέρωνα στον κόσμο ήταν το καλύτερο πράγμα που μπορούσε να συμβεί στη μητέρα του. Ο πατέρας του όμως τον υποδέχτηκε με την εξής φράση: «Ενας γιος δικός μου και της Αγριππίνας δεν μπορεί παρά να είναι ένα τέρας και μια μάστιγα για το κράτος». Και απ΄ ό,τι φαίνεται, δεν έπεσε έξω.
Αυτή είναι η εποχή που ο Καλιγούλας άρχισε να τρελαίνεται και από αυτοκράτορας αγαπητός στον λαό μετατράπηκε σε έναν διανοητικώς ασθενή. Οι ιστορικοί που μελέτησαν την περίπτωσή του τον θεωρούν σχιζοφρενή: «Ηταν ένα κράμα φλογερού έρωτα και φανατικού μίσους: η ευαισθησία μιμόζας, τα μυστικιστικά όνειρα και η ανιδιοτέλεια εναλλάσσονταν με την απάθεια, τη σκληρότητα και την ωμή τυραννία».
Αρχίζει τότε ένας νέος γολγοθάς για την Αγριππίνα. Παύει να είναι η αγαπημένη αδελφή και μετατρέπεται σε μια γυναίκα μισητή για την ομορφιά και την εξυπνάδα της. Κα τηγορείται για μοιχεία και για συνέργεια σε συνωμοσία, ο Καλιγούλας την εξορίζει και τον μικρό Νέρωνα αναλαμβάνει η θεία του Λέπιδα. Κατά τη διάρκεια αυτών των χρόνων χωρίς τη μητέρα του ο Νέρωνας θα διαπαιδαγωγηθεί από έναν κομμωτή και έναν χορευτή, που θα ασκήσουν ισχυρή επίδραση στη διαμόρφωση της προσωπικότητάς του. Η Αγριππίνα, αποκομμένη από τον γιο της, επαναλαμβάνει τη θλιβερή ιστορία της μητέρας της, της Αγριππίνας της πρεσβύτερης, στην Κορσική, το νησί των κακοποιών, και ο Καλιγούλας γίνεται ο νέος Τιβέριος. Ο Χαιρέας, ένας αξιωματικός- τριττύαρχος- της πραιτωριανής φρουράς, αναλαμβάνει να κατεβάσει ένα τσεκούρι στο κεφάλι του Καλιγούλα καθώς εκείνος παρακολουθούσε μια παράσταση και οι ίδιοι οι πραίτωρες προτείνουν για αυτοκράτορα τον μειλίχιο Κλαύδιο, θείο του Καλιγούλα και της Αγριππίνας.
 
Ο ανταγωνισμός με τη Μεσσαλίνα 
Για να κερδίσει την εύνοια της Συγκλήτου ο Κλαύδιος κηρύσσει γενική αμνηστία και η Αγριππίνα επιστρέφει από την εξορία. Η Μεσσαλίνα, βλέπει αμέσως στο πρόσωπο της Αγριππίνας μιαν ανταγωνίστρια. Είναι το ίδιο όμορφη και φιλόδοξη με εκείνη και έχουν και οι δύο γιους, εκ των οποίων μόνο ο ένας θα γίνει αυτοκράτορας. Η Μεσσαλίνα στέλνει να σκοτώσουν τον μικρό Νέρωνα αλλά, προτού οι εντολοδόχοι της αυτοκράτειρας καρφώσουν τα σπαθιά τους στο σώμα του μικρού που κοιμάται, μια οχιά πετάγεται ως εκ θαύματος από το στρώμα του και τα σταματάει. Σε ανάμνηση αυτού του περιστατικού η Αγριππίνα χαρίζει στον γιο της ένα βραχιόλι σε σχήμα φιδιού.
Αλλά η Μεσσαλίνα διαπράττει επιπλέον ένα μεγάλο σφάλμα. Θύμα της φιληδονίας της, ερωτεύεται παράφορα έναν όμορφο Ρωμαίο τον οποίο χρίζει πρόξενο. Ο εν λόγω ωραίος την υποχρεώνει να διαλέξει ανάμεσα στον ίδιο και στον Κλαύδιο. Εν απουσία του τελευταίου, η Μεσσαλίνα παντρεύεται τον ωραίο της και αμέσως κατηγορείται για μοιχεία και καταδικάζεται σε θάνατο από τον Κλαύδιο.
Μετά τον θάνατο της Μεσσαλίνας, η Αγριππίνα ξαναπαίρνει ανάσα. Ο δεύτερος σύζυγός της, ο Κρίσπος, εμφανίζεται νεκρός και ο Κλαύδιος επεξεργάζεται την πρόταση του συμβούλου του Πάλλαντος να πάρει για γυναίκα του την Αγριππίνα και να υιοθετήσει τον γιο της. Δεδομένης της ευγενικής καταγωγής τους ο Πάλλας πείθει τον Κλαύδιο ότι με αυτόν τον τρόπο θα τους έχει υπό τον έλεγχό του. Αυτό που δεν γνωρίζει ο Κλαύδιος είναι ότι ο Πάλλας είναι εδώ και καιρό εραστής της Αγριππίνας και ότι πίσω από αυτή του την πρόταση κρύβεται η ίδια.
 
Η δολοφονία του Κλαύδιου 
Ο γάμος του Κλαύδιου και της Αγριππίνας τελείται το έτος 49. Η Αγριππίνα είναι 34 χρόνων και έχει πετύχει τον στόχο της: χάρη στην αδυναμία του Κλαύδιου θα κυβερνήσει η ίδια την αυτοκρατορία από τα παρασκήνια. Από εκείνη τη στιγμή όλα τα νήματα που κινεί η Αγριππίνα υφαίνουν το δίχτυ ασφαλείας που θα οδηγήσει τον γιο της Νέρωνα στον θρόνο ως διάδοχο του Κλαύδιου εις βάρος του πρωτότοκου γιου του Κλαύδιου και της Μεσσαλίνας, του μικρού Βρετανικού.
Το πρώτο πράγμα που κάνει η Αγριππίνα είναι να παντρέψει την Οκταβία, την αδελφή του Βρετανικού, με τον Νέρωνα. Επειτα ορίζει παιδαγωγό του γιου της τον πιο αξιοσέβαστο και δημοφιλή φιλόσοφο της εποχής του, τον Σενέκα, τον οποίο ελευθερώνει από οκτώ χρόνια εξορίας στην Κορσική. Η επίδραση της Αγριππίνας στον Κλαύδιο γίνεται κάθε φορά εντονότερη. Εκείνος υιοθετεί τον Νέρωνα και παραχωρεί σε εκείνη τον τίτλο της Αυγούστας.
Με πρωτοβουλία της μητέρας του ο Νέρωνας λαμβάνει σε ηλικία 13 χρόνων μια toga virilis, τον λευκό χιτώνα που φορούσαν τα αγόρια σε ηλικία 15 χρόνων ως πιστοποιητικό της άνδρωσής τους, πολύ πιο πριν από την προβλεπόμενη στιγμή, γεγονός που τον καθιστά στα μάτια του λαού τον πιο έτοιμο από τους γιους για τη διαδοχή αφήνοντας πολύ πίσω τον Βρετανικό, ο οποίος δεν ήταν καν παρών στην απο νομή της toga virilis του αδελφού του. Οταν ο Νέρωνας κλείνει τα δεκάξι, η Αγριππίνα φροντίζει να γίνει έπαρχος της πόλης της Ρώμης. Με όλη αυτή την πορεία που έχει ακολουθήσει, το μόνο που της μένει είναι να βγάλει από τη μέση τον Κλαύδιο και να προωθήσει στη θέση του τον γιο της. Και αυτό ακριβώς κάνει μια νύχτα του έτους 54 με τη βοήθεια του δοκιμαστή, του ανθρώπου που ήταν επιφορτισμένος με το καθήκον να δοκιμάζει κάθε υγρό και τρόφιμο που επρόκειτο να καταναλώσει ο αυτοκράτορας.
Ο Κλαύδιος πεθαίνει δηλητηριασμένος από τον ίδιο τον δοκιμαστή του και από τον προσωπικό του γιατρό, συνεργούς στη συνωμοσία της Αγριππίνας, όπως άλλωστε και ολόκληρη η πραιτωριανή φρουρά. Λέγεται πως η Αγριππίνα αφού διέπραξε το έγκλημά της έβαλε τις χορεύτριες να χορεύουν γυμνές γύρω από το πτώμα του Κλαύδιου επί 24 ώρες, ώσπου οι Μοίρες αποφάνθηκαν ότι είχε έρθει η κατάλληλη στιγμή να ανακοινωθεί ο θάνατος του συζύγου της και να ανέλθει στον θρόνο ο γιος της.
 
Νέρωνας : Ερωτας, ζήλια, παράνοια, θάνατος 
Ο Νέρωνας, που ονειρευόταν να γίνει καλλιτέχνης, το τελευταίο πράγμα που επιθυμούσε ήταν να είναι αυτοκράτορας. Υπέφερε από την ίδια συμφορά που ταλαιπωρεί όλους όσοι κατακτούν μια θέση με «βύσμα»: περιφρονούσε τη δουλειά του. Ετσι, το πρώτο πράγμα που έκανε ήταν να ερωτευτεί παράφορα μιαν υπηρέτρια της γυναίκας του, την όμορφη Ακτή, γεγονός που την κατέστησε εχθρό στα μάτια της μητέρας του.
Ο Τάκιτος και ο Σουητώνιος κάνουν συνεχώς αναφορές στην αιμομικτική σχέση μητέρας και γιου, ενώ η Αγριππίνα κόντευε να τρελαθεί από τη ζήλια της για την όμορφη Ακτή φτάνοντας στο σημείο να απειλήσει τον Νέρωνα ότι θα τον κατήγγελλε ως υπεύθυνο για τον παραγκωνισμό του Βρετανικού από τον θρόνο. Η αντίδραση του Νέρωνα ήταν να σκοτώσει τον Βρετανικό. Οταν το έμαθε η Αγριππίνα άρχισε να φοβάται για την ίδια της τη ζωή. Ο γιος της δεν άργησε να ξεκινήσει εναντίον της μιαν εκστρατεία ψυχολογικού τρόμου: την κατασκόπευε, την κατεδίωκε και η Αγριππίνα επιχείρησε να αυτοκτονήσει πίνοντας δηλητήριο, αλλά ο οργανισμός της είχε συνηθίσει τόσο στα αντίδοτα με αποτέλεσμα η απόπειρά της να αποτύχει.
Μια παλιά αντίζηλος της Αγριππίνας διέδωσε φήμες για εξύφανση συνωμοσίας εναντίον του Νέρωνα και εκείνος αποφάσισε να σκοτώσει τη μητέρα του. Ο Σενέκας τον συγκράτησε και η απόφαση αναβλήθηκε. Κατά τη διάρκεια εκείνου του διαστήματος ο Νέρωνας παραδόθηκε ξανά στα βέλη του Ερωτα αλλά αυτή τη φορά το αντικείμενο του πόθου ήταν ο όμορφος Οθωνας και η σύζυγός του Ποππαία. Η Αγριππίνα συνέχισε να αγωνίζεται για να αποπλανεί τον γιο της ερχόμενη αντιμέτωπη με την Ποππαία, τη μεγαλύτερη ως τότε αντίπαλό της όσον αφορά την αγάπη του γιου της. Ο Νέρωνας δεν είχε πλέον άλλη επιλογή από το να τη βγάλει από τη μέση.
Αρχικά έβαλε να φτιάξουν μια κατασκευή στον θόλο του κρεβατιού της Αγριππίνας ώστε μόλις αυτή ξάπλωνε να έπεφτε πάνω της η οροφή. Αλλά η εφεύρεση απέτυχε. Σε μια δεύτερη απόπειρα μητροκτονίας ο Νέρωνας, επιδεικνύοντας το διεστραμμένο του μυαλό κακομαθημένου παιδιού με καλλιτεχνικά καπρίτσια, διέταξε να κατασκευάσουν μια βάρκα και προσκάλεσε την Αγριππίνα σε βαρκάδα. Το μισό τμήμα της βάρκας, στο οποίο θα καθόταν η Αγριππίνα, ήταν προορισμένο να βουλιάξει, αλλά ούτε κι αυτό το τέχνασμα πέτυχε. Τελικά ο Νέρωνας ανέθεσε σε τρεις πληρωμένους δολοφόνους, δικούς του ανθρώπους, τον Ανίκητο, τον Ηράκλειο και τον Οβαρίτο, να βυθίσουν το σπαθί τους στην κοιλιά της Αγριππίνας κατηγορώντας την για συνωμοσία εναντίον του γιου της.
Για να απαλλαγεί από τις τύψεις του ο Νέρωνας αποσύρθηκε στη Νάπολι με το πρόσχημα της δολοφονικής απόπειρας εναντίον του, γεγονός το οποίο ενθουσίασε τη Σύγκλητο, και η ημερομηνία των γενεθλίων της Αγριππίνας συμπεριελήφθη στις δυσοίωνες ημέρες του ημερολογίου.
 
Κλαύδιος : Από τη Μεσσαλίνα στην Αγριππίνα ή Ανάμεσα στη Σκύλλα και τη Χάρυβδη.
Γνωρίζω καλύτερα από πολλούς άλλους ότι η Ιστορία γράφεται και με λάθη – κάποτε, μάλιστα, κυρίως με λάθη. Μερτικό σε λάθη έχω κι εγώ. Δεν θα πω αν είναι μεγάλο ή μικρό· θα πω όμως ότι είναι στενόκαρδο από τη μεριά ορισμένων ιστορικών να απαριθμούν επιμελώς, και να μεγεθύνουν, τα σφάλματα, ενώ ταυτόχρονα σχετικοποιούν ή ελαχιστοποιούν τα επιτεύγματα της πολιτικής μου. Αναγνωρίζω σήμερα ότι ορισμένα από τα πρόσωπα που περιέβαλα με την εμπιστοσύνη μου εκμεταλλεύτηκαν τις συγκυρίες για προσωπικό όφελος και συχνά για αδιάντροπο χρηματισμό. Παρηγοριέμαι με τη σκέψη ότι σε άλλες επιλογές μου υπήρξα κατά κοινή ομολογία πολύ πιο εύστοχος.
Πολύς λόγος έγινε για τις γυναίκες του καίσαρα. Κατηγορήθηκα επανειλημμένως ότι απλώς υπέγραφα αποφάσεις που είχε διαμορφώσει κάποια από τις αυτοκρατορικές συζύγους. Δεν θα πω τίποτε εδώ για τις δυο πρώτες γυναίκες που παντρεύτηκα πριν διαδεχθώ τον Καλιγούλα. Στο κάτω κάτω η συμπεριφορά τους δεν είχε αντίκτυπο στη δημόσια ζωή. Ξέρω πως είναι πολύ πιο δύσκολο να απολογηθώ για τη γυναίκα που είχα στο πλευρό μου όταν οι καταστάσεις μου ανέθεσαν την ύψιστη ευθύνη της ρωμαϊκής πολιτείας.
Η Μεσσαλίνα μού χάρισε δυο μεγάλα δώρα, την κόρη μου την Οκταβία και τον γιο μου τον Βρεταννικό – και σε αντάλλαγμα μου ζήτησε να καταπίνω προσβολές και να κλείνω τα μάτια στα παρορμητικά αίσχη της. Τα πάθη της σαν τις εκρήξεις της Αίτνας, οι ανομολόγητες ορέξεις της κοινό θέμα κουτσομπολιού στα σοκάκια και τις πιάτσες της Ρώμης, ο τρόπος που σκεφτόταν ήταν ο ορισμός της συνωμοσίας. Οι συνθήκες κάτω από τις οποίες μεγάλωσα με έκαναν ανεκτικό μέχρις αναισθησίας, και για πολύν καιρό, πασχίζοντας να κρατήσω τα προσχήματα που εκείνη δεν νοιάστηκε ποτέ να κρατήσει, περίμενα τη στιγμή που ο φυσικός κορεσμός θα έφερνε τη μεταμέλεια που δεν μπορούσε να φέρει η αξιοπρέπεια. Όταν πείστηκα ότι ηθικά είχε γίνει ολόκληρη ένα μολυσματικό απόστημα, έδωσα τελικά την έγκρισή μου και το απόστημα έσπασε.
Τη θέση της πήρε η ανεψιά μου, κόρη του Γερμανικού, η νεότερη Αγριππίνα. Ήταν χήρα όταν την παντρεύτηκα, με έναν γιο από τον πρώτο της γάμο, τον Νέρωνα, που είναι σήμερα στα δεκαέξι, πέντε χρόνια μεγαλύτερος από τον Βρεταννικό. Η Αγριππίνα προκάλεσε αντιδράσεις όταν, αμέσως μετά τον γάμο, έδωσε εντολή σε όλους να την αποκαλούν Αυγούστα. Ο κόσμος είπε ότι ο Κλαύδιος αντικατέστησε έναν τύραννο μ᾽ έναν δεσπότη. Θεωρώ ότι το βασικό πρόβλημα της Αγριππίνας ήταν πάντα η παθολογική προσήλωση στον γιο της. Ο νεαρός δείχνει κλίση στα γράμματα και τις τέχνες, πράγμα που επικροτώ· φοβούμαι, ωστόσο, ότι η ασφυκτική λατρεία της μητέρας του και η προθυμία με την οποία αυτή υπηρετεί τις εφηβικές του ιδιοτροπίες δεν του κάνει καλό. Η συμπεριφορά του απέναντι σε τρίτους είναι συχνά αδιάκριτη και κάποτε προσβλητική· και έχω την εντύπωση ότι κύρια φιλοδοξία του είναι να συντομεύει όλο και περισσότερο τον χρόνο που μεσολαβεί ανάμεσα στις επιθυμίες του και την εκπλήρωσή τους. Αναρωτιέμαι τι έχει να πει γι᾽ αυτό ο προσωπικός του δάσκαλος, ο πολύς Σενέκας, ο οποίος, ως στωικός φιλόσοφος, θα έπρεπε προ καιρού να του έχει επισημάνει ότι με τέτοια νοοτροπία δύσκολα θα κερδίσει την ψυχική αταραξία και τα υπόλοιπα αγαθά που επαγγέλλεται ο στωικισμός.
Τον υιοθέτησα πριν από τρία χρόνια κάτω από την πίεση της Αγριππίνας αλλά και με την ελπίδα ότι θα μπορούσε να παίξει τον προστατευτικό ρόλο του μεγαλύτερου αδελφού για τον Βρεταννικό. Συχνά σκέφτομαι ότι αυτό μπορεί να ήταν ένα από τα πραγματικά μεγάλα λάθη μου. Προσεύχομαι στους θεούς να με κρατήσουν γερό μέχρι να ενηλικιωθεί ο Βρεταννικός και να προετοιμαστεί για τη διαδοχή, και προσπαθώ να κλείσω τα αφτιά μου σε όσους μου ψιθυρίζουν ότι η Αγριππίνα κάνει στο παρασκήνιο ό,τι μπορεί για να δει τον δικό της γιο αυτοκράτορα. Στα δεκατρία χρόνια της εξουσίας μου έμαθα, ή νομίζω ότι έμαθα, να ξεχωρίζω τη στείρα καχυποψία από την τεκμηριωμένη προαίσθηση· μόνο που για να επιβιώσει κανείς και να εξασφαλίσει ένα ελάχιστο ηρεμίας, συχνά προτιμάει να πιστεύει ότι αυτό που είναι τεκμηριωμένη προαίσθηση θα μπορούσε στην πραγματικότητα να αποδειχτεί στείρα καχυποψία. Είτε πρόκειται για το ένα είτε για το άλλο, είναι επώδυνο για μένα να σκέφτομαι ότι ο νεαρός Νέρων θα μπορούσε κάποτε να παραγκωνίσει τον Βρεταννικό και να εκφωνήσει τον επικήδειο μου ως διάδοχός μου – επώδυνο για μένα, ίσως καταστροφικό για τη Ρώμη.
Εγώ, ο Κλαύδιος, ένα παιδί με ειδικές ανάγκες που το είχε ξεγράψει η ίδια η μάνα του και που κανένας δεν περίμενε να στεφθεί καίσαρας της ένδοξης και μεγάλης αυτοκρατορίας μας μέχρι τη μέρα εκείνη του Γενάρη, πριν από δεκατρία χρόνια – έγραψα αυτές τις γραμμές για να υπερασπιστώ επιλογές και αποφάσεις που μου κόστισαν μέρες αγωνίας και νύχτες ξαγρύπνιας. Έχω συνείδηση ότι παρέλειψα πολλά και ότι άλλα δεν τα τόλμησα στην προσπάθειά μου να κρατήσω μια δύσκολη ισορροπία ανάμεσα σ᾽ αυτό που κληρονόμησα και σ᾽ αυτό που οραματίστηκα.
 Δεν θα μπορέσω ίσως να πω ποτέ αν ήταν καλύτερα να με είχαν αφήσει να ξεχαστώ και να ασκητέψω στη βιβλιοθήκη μου παρά να με ρίξουν στη δίνη της Ιστορίας. Δέχτηκα και τα δυο μου πεπρωμένα· κοίταξα και τις δυο όψεις της μοίρας, κράτησα και το σκήπτρο του αρχηγού και τη γραφίδα του στοχαστή. Έμαθα πολλά από τη διπλή μου περιπέτεια, ίσως επειδή κατάφερα και να ασκώ και να στοχάζομαι την εξουσία. Δεν ξέρω αν οι θεοί επιφυλάσσουν στη Ρώμη αυτό που επιθύμησε ο μεγάλος Αύγουστος. Ο Βιργίλιος παρουσιάζει τον Δία να υπόσχεται στο ρωμαϊκό έθνος «εξουσία δίχως τέλος». Εγώ όμως ξέρω ότι η Ιστορία μπορεί να επηρεαστεί σοβαρά από το μήκος μιας κουρτίνας και δεν είναι τόσο προβλέψιμη. Αν ήταν, δεν θα είχα γίνει ποτέ καίσαρας.

Related Articles

Back to top button
Close
Close